Di tích phi vật thể là những giá trị văn hóa không tồn tại dưới dạng vật chất, nhưng lại đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc gìn giữ bản sắc, truyền thống của một cộng đồng hay dân tộc. Có thể kể đến các hình thức như lễ hội, phong tục, tín ngưỡng, nghệ thuật trình diễn dân gian, tri thức dân gian và nghề thủ công truyền thống. Các di sản này truyền tải vốn sống, kinh nghiệm quý báu và hệ giá trị tinh thần qua nhiều thế hệ. Chúng không chỉ gắn liền với đời sống tâm linh và sinh hoạt thường ngày, mà còn góp phần định hình tư duy, nếp sống của người dân trong từng vùng miền trên đất nước.

Một ví dụ điển hình của di tích phi vật thể ở Việt Nam là hát Quan họ Bắc Ninh. Đây là loại hình dân ca đặc sắc thể hiện sự giao duyên, tình cảm lứa đôi thông qua đối đáp lời ca. Người Quan họ không chỉ truyền miệng lời hát, mà còn giữ gìn các phong tục, nghi lễ liên quan chặt chẽ đến nhau như tương thân tương ái, lòng hiếu khách và sự kính trọng gia phong. Hát Quan họ đã trở thành chiếc cầu nối giữa các thế hệ và được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, góp phần lan tỏa hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế.

Việc bảo tồn và phát huy giá trị của các di tích phi vật thể đang ngày càng được chú trọng, nhất là khi xã hội hiện đại hóa và hội nhập sâu rộng. Mỗi cộng đồng đều có trách nhiệm gìn giữ và truyền dạy các nét đẹp đặc trưng cho thế hệ trẻ, qua đó vun đắp lòng tự hào về quê hương, nguồn cội. Nếu không được bảo vệ, nhiều loại hình văn hóa có nguy cơ mai một, kéo theo sự mất mát về ký ức và giá trị vô giá của dân tộc. Chính vì vậy, việc tôn vinh và giữ gìn di tích phi vật thể chính là giữ gìn hồn cốt của mỗi dân tộc.