Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) là một văn kiện quốc tế quan trọng, được thông qua vào năm 1982 và có hiệu lực từ năm 1994, nhằm xác lập khuôn khổ pháp lý cho các vấn đề liên quan đến sử dụng, bảo vệ và quản lý các nguồn tài nguyên biển. UNCLOS quy định rõ ràng về quyền hạn và nghĩa vụ của các quốc gia đối với vùng lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế (EEZ), thềm lục địa cũng như biển cả. Công ước đồng thời điều chỉnh các vấn đề như bảo vệ môi trường biển, bảo tồn nguồn lợi sinh vật biển, quy tắc về hàng hải quốc tế, tàu thuyền qua lại, khai thác khoáng sản dưới đáy biển, giải quyết tranh chấp biển giữa các quốc gia thành viên. Tầm quan trọng của UNCLOS nằm ở việc góp phần xây dựng một trật tự pháp lý minh bạch, công bằng, tạo cơ sở cho hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững trên đại dương.

Với nội dung chuyên sâu và toàn diện, UNCLOS đã nhận được sự tham gia rộng rãi của hơn 160 quốc gia và tổ chức quốc tế. Theo UNCLOS, mỗi quốc gia ven biển được hưởng quyền chủ quyền đối với vùng lãnh hải rộng 12 hải lý và quyền chủ quyền cùng quyền tài phán trong vùng đặc quyền kinh tế lên tới 200 hải lý tính từ đường cơ sở. Ngoài ra, công ước quy định về quyền và nghĩa vụ của các quốc gia trong việc khai thác tài nguyên, bảo vệ môi trường biển, bảo đảm an ninh hàng hải và tự do hàng hải. Việc tuân thủ UNCLOS là nền tảng để giải quyết các tranh chấp về biển, phòng tránh xung đột và thúc đẩy hợp tác đa phương trong việc gìn giữ an ninh, an toàn tài nguyên biển trên toàn cầu.

Bên cạnh những lợi ích về hợp tác và phát triển, việc thực hiện và bảo đảm các quy định của UNCLOS vẫn còn đối mặt nhiều thách thức, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường biển gia tăng và các tranh chấp chủ quyền trên biển Đông, biển Hoa Đông, hay tại vùng Bắc cực. Một số quốc gia chưa luôn cam kết tuân thủ đầy đủ các quy định của công ước hoặc còn có diễn giải khác nhau về quyền lợi, trách nhiệm theo UNCLOS, dẫn tới những căng thẳng và mâu thuẫn trong thực tiễn áp dụng. Tuy vậy, UNCLOS vẫn là nền tảng pháp lý chủ yếu để cộng đồng quốc tế đối thoại, hợp tác, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, góp phần khẳng định vai trò then chốt của luật biển quốc tế trong bảo vệ trật tự, ổn định khu vực và quốc tế.