Cây chuối ngự là một giống chuối đặc sản nổi tiếng ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, đặc biệt là tại tỉnh Hà Nam. Giống chuối này từ lâu đã được coi là loại trái cây quý, từng dùng để tiến vua nên mới có tên gọi “chuối ngự” – nghĩa là chuối dâng lên cho nhà vua thưởng thức. Thân chuối thường cao khoảng 2 – 3 m, chắc khỏe, màu xanh bóng. Lá chuối rộng, hơi thuôn dài, bản lá dày và dai hơn so với các loại chuối thông thường; bắp chuối to, màu tím nhạt. Hoa chuối nở thành từng chùm lớn, mỗi buồng thường cho từ 6 đến 9 nải, mỗi nải lại có từ 10 đến 16 quả. Chuối ngự sinh trưởng tốt trên đất phù sa màu mỡ, khí hậu ẩm thấp và ít gió lớn.

Quả chuối ngự nhỏ nhắn, hình thon, khi chín có màu vàng óng, lớp vỏ căng mịn và mỏng. Phần thịt chuối dẻo, vị ngọt thanh nhưng không gắt, xen lẫn chút hương thơm đặc trưng rất quyến rũ. Khi ăn, người ta cảm nhận được vị đậm đà, hậu ngọt kéo dài và không bị bở khô như nhiều giống chuối khác. Điều đặc biệt là dù quả chuối nhỏ nhưng hương vị của nó lại vượt trội, đủ sức làm hài lòng những thực khách sành ăn nhất. Chuối ngự được cho là hấp dẫn nhờ kết hợp hài hòa giữa vị, mùi và hình thức bên ngoài. Ngoài giá trị làm thực phẩm, chuối ngự còn góp mặt vào các mâm lễ truyền thống, trở thành phần quan trọng trong văn hóa tâm linh người Việt ở miền Bắc.

Không chỉ có giá trị về kinh tế, cây chuối ngự còn đóng vai trò trong bảo tồn đa dạng sinh học và giữ gìn nét đặc sắc văn hóa địa phương. Hiện nay, việc trồng và phát triển chuối ngự được nhiều hợp tác xã tại Hà Nam quan tâm, góp phần tạo sinh kế ổn định cho nhiều hộ nông dân. Những vườn chuối ngự xanh mướt không chỉ là nguồn cung cấp trái cây sạch, an toàn mà còn thu hút du khách tìm hiểu về quy trình canh tác cũng như văn hóa thưởng thức chuối tiến vua trứ danh. Nhờ sự gắn bó lâu đời với đời sống cộng đồng, cây chuối ngự đã in đậm dấu ấn trong ký ức, trong mỗi mùa lễ hội hay Tết đến, giúp gìn giữ những giá trị truyền thống quý báu của quê hương.