Trận Hà Nội năm 1946 là một trong những sự kiện quân sự nổi bật trong lịch sử kháng chiến chống Pháp của dân tộc Việt Nam. Đêm ngày 19 tháng 12 năm 1946, quân và dân Hà Nội đã nổ súng mở đầu cho toàn quốc kháng chiến dưới sự chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Ban Thường vụ Trung ương Đảng. Đây là thời điểm quyết định, khi cuộc đàm phán hòa bình giữa Việt Nam và Pháp rơi vào bế tắc, thực dân Pháp tăng cường lực lượng quân sự và chuẩn bị tấn công để giành lại quyền kiểm soát thủ đô. Những tiếng súng đầu tiên tại Hà Nội đã đánh dấu sự lựa chọn không tránh khỏi: nhân dân Việt Nam kiên quyết đứng lên bảo vệ nền độc lập vừa giành được từ tháng Tám năm 1945.

Diễn biến trận Hà Nội 1946 vô cùng ác liệt, quân đội ta chủ yếu sử dụng vũ khí thô sơ nhưng vẫn anh dũng chiến đấu tại các chốt trọng điểm như phố Hàng Đậu, Bắc Bộ Phủ, Ô Cầu Dền, nhà máy điện Yên Phụ và nhiều khu phố khác. Các chiến sĩ tự vệ cùng người dân Hà Nội đã phối hợp tiến hành chiến thuật đánh đối kháng, sử dụng địa hình phố xá chật hẹp để tạo lợi thế trước quân đội Pháp trang bị hiện đại. Dù tương quan lực lượng không cân bằng, nhờ tinh thần quyết tử hy sinh cho tổ quốc, lực lượng vũ trang và nhân dân Hà Nội đã kiên trì bám trụ trong vòng gần hai tháng. Cuối cùng, tổ chức rút lui an toàn ra khỏi thành phố để bảo toàn lực lượng, chuẩn bị cho cuộc chiến trường kỳ ở các vùng tự do ngoại thành.

Trận Hà Nội 1946 có ý nghĩa to lớn về mặt lịch sử và tinh thần cách mạng. Đây không chỉ là cuộc chiến bảo vệ thủ đô, mà còn khẳng định quyết tâm "thà chết không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ" của toàn dân tộc Việt Nam. Những ngày khói lửa hào hùng ấy đã tạo nên truyền thống quyết tử cho tổ quốc quyết sinh trong lòng nhân dân, cổ vũ mạnh mẽ phong trào kháng chiến lan rộng khắp cả nước. Trận chiến cũng đặt nền móng cho cuộc kháng chiến trường kỳ, hun đúc khí thế đấu tranh đáng tự hào của người Hà Nội nói riêng và nhân dân Việt Nam nói chung, góp phần vào thắng lợi cuối cùng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp lâu dài sau này.