Hồ Xuân Hương là một nữ thi sĩ nổi tiếng sống vào cuối thế kỷ XVIII và đầu thế kỷ XIX dưới thời Lê mạt và Tây Sơn. Quê gốc của bà ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, nhưng phần lớn cuộc đời bà lại gắn bó với vùng đất Thăng Long - Hà Nội. Cuộc đời của Hồ Xuân Hương ẩn chứa nhiều điều bí ẩn, tư liệu lịch sử để lại khá ít ỏi, song những gì còn lại cũng đủ giúp người đọc hình dung về một người phụ nữ tài năng xuất sắc, mạnh mẽ và giàu cá tính. Bà từng có hai lần nên duyên nhưng cả hai cuộc hôn nhân đều chịu nhiều dở dang, điều này có ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc đời cũng như sáng tác văn học của bà.

Hồ Xuân Hương nổi lên như một trong những nhà thơ độc đáo nhất của nền văn học trung đại Việt Nam. Với phong cách sáng tác phóng khoáng, sử dụng ngôn từ đầy ẩn ý hàm súc cùng những hình ảnh sinh động, bà đã phản ánh sâu sắc tiếng lòng, tình cảm và khát vọng sống mãnh liệt của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Thơ Hồ Xuân Hương vừa táo bạo lại vừa tinh tế, sắc sảo khi phản ánh hiện thực và thể hiện tiếng nói phê phán đối với các quan điểm lỗi thời, sự bất công với phụ nữ đương thời. Dù chịu nhiều định kiến, bà vẫn kiên cường cất lên tiếng nói riêng, trở thành hiện tượng hiếm có trong nền thơ ca Việt Nam củ.

Di sản thơ của Hồ Xuân Hương để lại không nhiều, chủ yếu gồm các bài thơ Nôm Đường luật và một số bài thơ chữ Hán, nhưng những tác phẩm ấy đã góp phần làm phong phú thêm cho văn chương dân tộc. Các bài thơ như "Bánh trôi nước," "Tự tình," "Đánh cờ người" với lối nói lái, dùng từ tượng hình, tượng thanh hết sức sáng tạo cho thấy tâm hồn nhạy cảm và trí tuệ vượt bậc của bà. Nhờ tài năng và năng lực sáng tạo đặc biệt, Hồ Xuân Hương ngày nay được mệnh danh là "Bà Chúa thơ Nôm," đại diện tiêu biểu cho tiếng nói giải phóng và khẳng định giá trị người phụ nữ trong nền văn hóa truyền thống Việt Nam.