Cuộc thống nhất Italia vào thế kỷ XIX là kết quả của một quá trình lịch sử lâu dài, diễn ra dưới sự lãnh đạo của những nhân vật kiệt xuất và sự đấu tranh bền bỉ của nhân dân. Trước thời kỳ thống nhất, bán đảo Italia bị chia cắt thành nhiều vương quốc và công quốc nhỏ lẻ như Vương quốc Sardinia, Lombardia, Vương quốc Napoli cùng nhiều vùng thuộc ách thống trị của ngoại bang như Áo và Tây Ban Nha. Sự chia rẽ này khiến đất nước Italia không thể phát triển kinh tế, chính trị và văn hóa một cách đồng đều, đồng thời tạo điều kiện cho các thế lực bên ngoài xen vào kiểm soát. Khát vọng thoát khỏi sự áp bức, đạt được độc lập dân tộc và xây dựng một quốc gia thống nhất đã trở thành động lực mạnh mẽ thôi thúc người dân Italia hành động.

Phong trào Risorgimento là trung tâm của tiến trình thống nhất Italia, đánh dấu bước phát triển vượt bậc về ý thức dân tộc trong quần chúng nhân dân. Vai trò nổi bật trong phong trào này thuộc về các lãnh tụ như Giuseppe Garibaldi, Giuseppe Mazzini và Thủ tướng Cavour của Vương quốc Sardinia. Mazzini góp phần khơi dậy ý thức dân tộc với tư tưởng về một nước Italia tự do, thống nhất. Garibaldi, anh hùng chiến đấu kiên cường, dẫn đầu lực lượng nghĩa quân chinh phục miền Nam Italia, còn Cavour bằng tài ngoại giao và chính trị đã mở đường cho quá trình liên kết các vùng đất. Qua hàng loạt cuộc đấu tranh vũ trang, cải cách chính trị và liên minh quân sự, từng khu vực trên lãnh thổ Italia lần lượt được giải phóng và sáp nhập vào Vương quốc Sardinia dưới quyền lãnh đạo của vua Victor Emmanuel II.

Năm 1861, Quốc hội Italia tuyên bố thành lập Vương quốc Italia, đánh dấu sự thống nhất cơ bản của quốc gia này. Tuy nhiên, quá trình thống nhất vẫn chưa hoàn toàn hoàn tất khi một số vùng đất như Venetia và Roma còn nằm dưới sự kiểm soát của Áo và Giáo hoàng. Nhờ sự kiên trì và các chiến dịch quân sự sau đó, đến năm 1870, toàn bộ bán đảo Italia mới thực sự quy tụ dưới một chính quyền trung ương duy nhất. Cuộc thống nhất Italia không chỉ mang lại cho đất nước này sự độc lập, chủ quyền mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế, xây dựng hệ thống pháp luật và mở rộng sự ảnh hưởng của Italia trên trường quốc tế, ghi dấu sự trưởng thành của phong trào dân tộc ở châu Âu.