Sơn tặc là một thuật ngữ trong tiếng Việt dùng để chỉ những người hoạt động phi pháp tại các vùng núi, đặc biệt là những kẻ chuyên nghề cướp bóc, trấn lột hoặc quấy phá ở những khu vực rừng núi xa xôi. Trong lịch sử, sơn tặc thường là những băng nhóm cướp ẩn náu trong rừng sâu, lợi dụng địa hình hiểm trở để tránh sự truy bắt của nhà chức trách và tổ chức các hoạt động bất hợp pháp như mai phục đánh cướp đoàn thương nhân, phá hoại các làng mạc hoặc bắt cóc người để tống tiền. Hình ảnh sơn tặc gắn liền với các huyền thoại dũng mãnh nhưng cũng rất tàn ác, khiến cho người dân mỗi khi đi qua những khu vực hẻo lánh đều phải cảnh giác đề phòng.

Không chỉ dừng lại ở nghĩa đen là những kẻ cướp trong rừng núi, thuật ngữ sơn tặc còn được sử dụng một cách ẩn dụ để ám chỉ những đối tượng có hành vi chiếm đoạt tài nguyên thiên nhiên một cách ngang nhiên ở các khu vực miền núi, ví dụ như khai thác gỗ lậu, đào vàng trái phép hoặc săn bắt thú hoang. Những hoạt động này không chỉ gây thất thoát tài nguyên mà còn để lại hậu quả nghiêm trọng cho môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống và sinh kế của người dân bản địa. Trong xã hội hiện đại, các hành vi của sơn tặc đang được pháp luật xử lý nghiêm minh nhằm bảo vệ trật tự an ninh cũng như gìn giữ tài nguyên quốc gia.

Bên cạnh ý nghĩa tiêu cực, hình ảnh sơn tặc đôi khi còn xuất hiện trong văn hóa dân gian hoặc văn học với thần thái phóng khoáng, khí chất hào hiệp kiểu “anh hùng lục lâm”. Nhiều câu chuyện kể về các vị sơn tặc trở thành người tốt, đứng lên chống lại kẻ ác hoặc giúp đỡ dân nghèo, tạo nên nét độc đáo cho đề tài này trong kho tàng văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, trong thực tế, sơn tặc vẫn chủ yếu bị xem là biểu tượng cho sự hỗn loạn và mối đe dọa đối với sự yên bình của cộng đồng dân cư ở các vùng núi.