Cho vay lãi nặng, hay còn gọi là "tín dụng đen", là một hiện tượng khá phổ biến trong cuộc sống hiện nay, nhất là tại các khu vực đô thị và vùng nông thôn khó khăn. Người đi vay thường rơi vào những hoàn cảnh cấp bách như cần tiền chữa bệnh, kinh doanh thua lỗ hoặc chi tiêu sinh hoạt nhưng không có tài sản đảm bảo nên khó tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng. Vì quá cần tiền, họ đành phải nhờ đến những tổ chức hoặc cá nhân cho vay với lãi suất rất cao, vượt xa mức lãi quy định của pháp luật. Việc trả lãi dồn lãi mẹ đẻ lãi con khiến người vay rơi vào vòng xoáy nợ nần, khó có khả năng thoát ra đình. Nhiều trường hợp, người vay còn bị đe dọa, khủng bố tinh thần, thậm chí xâm phạm sức khỏe và tài sản.

Bản chất của cho vay lãi nặng không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân người đi vay mà còn tác động tiêu cực tới trật tự an toàn xã hội và nền kinh tế. Khi các khoản nợ không thể trả, nhiều gia đình tan nát vì gánh nặng tài chính, trẻ em bị ảnh hưởng trong việc học hành, sinh hoạt cơ bản bị đảo lộn. Ngoài ra, sự phát triển của cho vay lãi nặng còn tạo môi trường thuận lợi cho các hành vi phạm pháp khác như cưỡng đoạt tài sản, đánh bạc, tín dụng phi chính thống. Hệ quả là lòng tin vào hệ thống tài chính hợp pháp bị giảm sút, dẫn đến sự gia tăng các giao dịch ngầm và gây mất kiểm soát trong lĩnh vực tiền tệ. Chính vì vậy, việc quản lý và kiểm soát cho vay lãi nặng luôn là một vấn đề được nhà nước đặc biệt quan tâm.

Nhiều năm qua, các cơ quan chức năng ở Việt Nam đã đẩy mạnh các biện pháp tuyên truyền, hình sự hóa các hành vi cho vay nặng lãi để răn đe và bảo vệ quyền lợi cho người dân. Tuy nhiên, nhu cầu vay tiêu dùng nhanh cùng sự thiếu hụt các sản phẩm tài chính phù hợp với người có nhu cầu thực tế vẫn là lỗ hổng lớn khiến vấn nạn này tiếp tục tồn tại. Bên cạnh việc siết chặt quản lý, cần có thêm các giải pháp đồng bộ như mở rộng mạng lưới tín dụng chính ngạch, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân được tiếp cận vốn minh bạch với lãi suất phù hợp. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền nhận thức cộng đồng về hậu quả của tín dụng đen cũng là cách góp phần hạn chế sự phát triển của loại hình cho vay này trong xã hội.