Theo quy định của Đảng Cộng sản Việt Nam, việc thôi tham gia cấp ủy được thực hiện khi cán bộ cấp ủy không còn đủ điều kiện, tiêu chuẩn chức danh hoặc vi phạm kỷ luật, sức khỏe không đảm bảo hoặc do yêu cầu sắp xếp tổ chức, bộ máy. Thôi tham gia cấp ủy cũng được áp dụng đối với các trường hợp cán bộ đến tuổi nghỉ hưu, có nguyện vọng chính đáng hoặc chuyển công tác sang lĩnh vực, địa phương, đơn vị khác không thuộc phạm vi tổ chức, lãnh đạo của cấp ủy đó. Việc xem xét, quyết định thôi tham gia cấp ủy phải đảm bảo khách quan, dân chủ, tuân thủ đúng các quy định của Điều lệ Đảng và hướng dẫn của Trung ương, đồng thời tránh gây xáo trộn lớn trong công tác tổ chức cán bộ của Đảng.

Quy trình và thẩm quyền quyết định thôi tham gia cấp ủy được giao cho ban chấp hành đảng bộ cùng cấp hoặc cấp có thẩm quyền trực tiếp quản lý đối với trường hợp đặc biệt. Khi xem xét cho thôi tham gia cấp ủy, ban thường vụ, ban chấp hành cần đánh giá đầy đủ lý do, căn cứ, tiến hành biểu quyết theo đúng nguyên tắc tập trung dân chủ. Quyết định thôi tham gia cấp ủy phải được thể hiện bằng văn bản, nêu rõ lý do và được thông báo công khai tới toàn thể cấp ủy viên và tổ chức đảng liên quan. Sau khi thôi tham gia cấp ủy, nếu cán bộ không bị vi phạm kỷ luật thì vẫn được hưởng đầy đủ các quyền, chế độ và chính sách phù hợp với quy định hiện hành.

Việc thôi tham gia cấp ủy thể hiện sự linh hoạt trong công tác cán bộ của Đảng, đồng thời đảm bảo tính kế thừa, ổn định và phát triển của tổ chức đảng các cấp. Quy định này giúp kịp thời thay thế những cán bộ không còn đủ điều kiện, tiêu chuẩn, tạo điều kiện cho những cán bộ trẻ, có năng lực, phẩm chất tham gia vào công tác lãnh đạo, quản lý. Qua đó, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ cấp ủy các cấp ngày càng vững mạnh, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới và giữ vững vai trò lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện của Đảng.