Thánh soi là một thuật ngữ lóng phổ biến trên mạng xã hội Việt Nam, thường dùng để chỉ những người có khả năng quan sát, phân tích và "soi" rất kỹ các chi tiết trong một hình ảnh, video hoặc câu chuyện nào đó. Những người này thường nhận biết được các điểm bất thường, lỗi sai hoặc các chi tiết ẩn mà người bình thường dễ dàng bỏ qua. Vai trò của “thánh soi” giống như các thám tử mạng, giúp cư dân mạng phát hiện ra sự thật phía sau các vụ việc, các tin tức hoặc các scandal nổi bật. Thánh soi thường góp phần tạo nên các cuộc tranh luận sôi nổi và làm tăng tính minh bạch cho thông tin lan truyền trên internet.

Việc trở thành thánh soi không chỉ dựa vào sự tinh mắt mà còn đòi hỏi khả năng tổng hợp thông tin, tư duy phân tích và thậm chí cả kinh nghiệm cá nhân. Họ có thể phát hiện các dấu hiệu bất thường trong những bức ảnh được chỉnh sửa, nhận ra điểm không hợp lý trong câu chuyện hoặc phân tích mối liên hệ giữa các sự kiện. Sự xuất hiện của thánh soi đôi khi giúp dư luận tránh bị dắt mũi bởi các tin giả, nhưng cũng có lúc gây tranh cãi vì đưa ra những nhận định thiếu cơ sở hoặc làm khuếch đại các vấn đề cá nhân. Dù vậy, vai trò của thánh soi đã trở thành nét đặc trưng không thể thiếu trong cộng đồng mạng ngày nay.

Tuy nhiên, “thánh soi” cũng mang đến những nguy cơ và tác động tiêu cực nhất định nếu vượt quá giới hạn. Đôi khi, việc soi mói quá mức vào đời tư hoặc thông tin cá nhân của người khác gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền riêng tư, danh dự và cuộc sống của nạn nhân. Việc thêu dệt các giả thuyết hoặc lời nhận xét thiếu kiểm chứng dễ dẫn đến lan truyền thông tin sai sự thật, bạo lực mạng hoặc gây áp lực tâm lý cho người bị soi. Do đó, để thánh soi phát huy mặt tích cực thì cần có sự tỉnh táo, cân nhắc, tránh biến những hành động soi xét thành công cụ quấy rối hay công kích không đáng có trên không gian mạng.