Tập truyện "Biết sống" của Nguyễn Ngọc Tư là một bức tranh đầy xúc cảm về những con người lam lũ nơi miền sông nước. Ở đó, cuộc sống tuy lênh đênh, gian nan nhưng luôn ẩn chứa một nội lực mạnh mẽ giúp con người vượt qua những biến cố. Mỗi nhân vật trong tác phẩm đều mang trong mình những khắc khoải, trăn trở riêng, nhưng họ không bị cuốn theo dòng đời mà dám đối mặt, chấp nhận và tìm thấy ý nghĩa của sự tồn tại giữa khung cảnh thiên nhiên khắc nghiệt. Nguyễn Ngọc Tư không tô hồng hiện thực, ngôn từ của chị giản dị, chân thành nhưng lại đủ sức lay động lòng người bởi những chi tiết nhỏ đầy ám ảnh về tình người, tình đất, tình quê.

Đọc "Biết sống", người đọc không khỏi chạnh lòng trước những số phận tưởng như bé nhỏ, yếu mềm nhưng lại có ý chí kiên cường. Họ thi thoảng thất vọng, lạc lõng giữa cuộc đời, song cuối cùng vẫn miệt mài "biết sống"—nghĩa là học cách đón nhận, thích nghi và bước tiếp dù phía trước chẳng mấy bằng phẳng. Chính sự nhẫn nại, vị tha và lòng yêu thương của những con người miền Tây qua ngòi bút Nguyễn Ngọc Tư đã tạo nên chất thơ riêng cho tác phẩm, khiến mỗi câu chuyện đều ám ảnh và dư vang mãi trong lòng bạn đọc.

Nữ nhà văn đã dùng từng trang viết để gửi gắm trọn vẹn triết lý "biết sống"—đó là sự dũng cảm ở lại và đối mặt với thực tại thay vì chạy trốn khó khăn. Có lẽ, đằng sau ngôn từ bình dị ấy là một tấm lòng thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc với thân phận con người. "Biết sống" không chỉ là tên tập truyện mà còn trở thành lời nhắn nhủ, niềm tin vào khả năng sinh tồn và hồi sinh dù giữa muôn vàn khắc nghiệt của số phận. Chính điều này đã tạo nên giá trị nhân văn sâu sắc cho tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư.