Sông ngòi là nguồn sống quan trọng của người dân Việt Nam, cung cấp nước sinh hoạt, tưới tiêu và đóng vai trò lớn trong giao thông, phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên, thực trạng ô nhiễm sông ở Việt Nam ngày càng trở nên nghiêm trọng, đặt ra nhiều thách thức đối với cộng đồng và chính quyền các cấp. Một số con sông lớn như sông Tô Lịch, sông Nhuệ (Hà Nội), kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè (Thành phố Hồ Chí Minh) thường xuyên bị ô nhiễm nặng do nhận trực tiếp nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý, nước thải công nghiệp từ các nhà máy, xí nghiệp, đặc biệt là ở khu vực dân cư đông đúc, khu công nghiệp. Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, phần lớn các đoạn sông chảy qua đô thị lớn đều có nồng độ các chất ô nhiễm vượt xa quy chuẩn cho phép, nước chuyển sang màu đen, bốc mùi hôi thối, ảnh hưởng nặng nề đến đời sống và sức khỏe của người dân.

Không chỉ riêng các thành phố lớn, tình trạng ô nhiễm còn lan rộng sang các vùng nông thôn, nơi ý thức bảo vệ môi trường còn hạn chế và hệ thống xử lý nước thải chưa được đầu tư bài bản. Người dân nhiều nơi có thói quen vứt rác, xác động vật chết, phế liệu trực tiếp xuống sông khiến nguồn nước ngày càng ô nhiễm nghiêm trọng. Bên cạnh đó, hoạt động sản xuất nông nghiệp cũng đóng góp vào tình trạng này với việc sử dụng quá mức phân bón, thuốc bảo vệ thực vật khiến lượng hóa chất tồn dư tràn ra sông ngòi, gây hiện tượng phú dưỡng và hủy hoại hệ sinh thái dưới nước. Không ít nơi, nguồn nước sông bị ô nhiễm nghiêm trọng tới mức không thể sử dụng cho sinh hoạt và tưới tiêu, đe dọa an ninh nguồn nước và sức khỏe cộng đồng.

Từ thực trạng trên, cần có sự chung tay từ phía chính quyền, doanh nghiệp và người dân trong công tác bảo vệ nguồn nước sông. Việc tăng cường các biện pháp kiểm soát, xử phạt nghiêm các hành vi xả thải trái phép ra môi trường, đầu tư nâng cấp hệ thống xử lý nước thải, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng để khôi phục và bảo vệ các dòng sông là điều cấp thiết. Các dự án làm sạch sông, đặc biệt là ở các đô thị lớn, cần được quan tâm và đầu tư mạnh mẽ nhằm trả lại “sự sống” cho các dòng sông, góp phần bảo đảm một môi trường phát triển bền vững cho hiện tại và thế hệ tương lai.