Phong trào cộng sản và công nhân quốc tế xuất hiện vào nửa cuối thế kỷ XIX, trong bối cảnh chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh mẽ nhưng cũng bộc lộ nhiều mặt tiêu cực như bóc lột lao động và bất công xã hội. Sự hình thành và lớn mạnh của giai cấp công nhân, cùng với những tư tưởng cách mạng của Karl Marx và Friedrich Engels, đã đặt nền móng cho phong trào này. Các tổ chức quốc tế như Quốc tế thứ nhất (1864-1876) và Quốc tế thứ hai (1889-1914) đóng vai trò quan trọng trong việc liên kết các lực lượng công nhân trên toàn cầu, cổ vũ đấu tranh đòi quyền lợi kinh tế, chính trị cũng như nổi bật tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản.

Trong suốt quá trình phát triển của mình, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế đã trở thành động lực to lớn thúc đẩy các cuộc đấu tranh bảo vệ quyền lợi của người lao động, đòi ngày làm 8 giờ, bình đẳng nam nữ, và cải thiện điều kiện làm việc. Ở nhiều nước tư bản phương Tây, áp lực từ các tổ chức công nhân đã khiến chính phủ ban hành nhiều chính sách tiến bộ. Đặc biệt, sau thành công của Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, phong trào cộng sản trở nên mạnh mẽ hơn, lan rộng ra nhiều quốc gia ở châu Âu, châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh, góp phần vào sự ra đời của nhiều đảng cộng sản và phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.

Tuy nhiên, phong trào này cũng gặp phải không ít khó khăn và thách thức từ cả bên trong lẫn bên ngoài. Sự đàn áp của các thế lực phản động, mâu thuẫn nội bộ giữa các phái chủ trương ôn hòa và cách mạng, cũng như tác động của hai cuộc chiến tranh thế giới đã ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của phong trào. Dù vậy, ý nghĩa lịch sử mà phong trào cộng sản và công nhân quốc tế mang lại là vô cùng to lớn, không chỉ thúc đẩy tiến trình dân chủ hóa và bảo vệ quyền con người, mà còn góp phần giúp các dân tộc bị áp bức nhận thức được vị trí và sức mạnh của mình trong công cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do và hạnh phúc.