Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) của Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định tám đặc trưng cơ bản, làm nền tảng cho toàn bộ quá trình phát triển đất nước. Một là, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, thể hiện mục tiêu xuyên suốt của sự nghiệp cách mạng. Hai là, do nhân dân làm chủ, khẳng định vai trò trung tâm, chủ thể của nhân dân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; đa số các lợi ích và quyền lực thuộc về nhân dân, đảm bảo nguyên tắc dân chủ rộng rãi. Ba là, có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp; không ngừng nâng cao năng suất lao động, trình độ khoa học công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực.

Bốn là, có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, coi trọng giá trị truyền thống nhưng tiếp thu thành tựu của thời đại, giữ gìn và phát triển bản sắc riêng. Năm là, con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện, tạo điều kiện để từng cá nhân phát huy năng lực, phẩm chất, đóng góp cho cộng đồng. Sáu là, các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, cùng phát triển, bảo tồn và phát huy tinh thần đoàn kết và đa dạng văn hóa dân tộc.

Bảy là, có nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản lãnh đạo, thuộc về nhân dân, thể hiện quyền lực và trách nhiệm quản lý của nhân dân trong hệ thống chính trị. Tám là, có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới, chủ động tham gia vào tiến trình hội nhập, giữ vững độc lập, chủ quyền và sự phát triển bền vững. Những đặc trưng này đã tạo ra định hướng tổng thể, làm cơ sở cho công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước và bảo vệ tổ quốc trong thời kỳ mới, góp phần quan trọng vào sự phát triển ổn định, toàn diện của Việt Nam.