Giải thưởng Trần Đại Nghĩa là một trong những giải thưởng khoa học uy tín của Việt Nam, được Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khởi xướng từ năm 2016. Giải thưởng này mang tên nhà khoa học lỗi lạc Trần Đại Nghĩa, ghi nhận những đóng góp nổi bật của ông đối với sự phát triển khoa học công nghệ đất nước. Giải thưởng nhằm tôn vinh các tác giả hoặc nhóm tác giả có công trình khoa học xuất sắc, đã và đang được ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn sản xuất, đời sống, góp phần giải quyết các vấn đề quan trọng của xã hội và thúc đẩy tiến bộ khoa học kỹ thuật tại Việt Nam.

Việc xét tặng Giải thưởng Trần Đại Nghĩa dựa trên các tiêu chuẩn nghiêm ngặt như tính đổi mới khoa học, giá trị thực tiễn, tác động xã hội và khả năng nhân rộng của các công trình nghiên cứu. Thông thường, các công trình đoạt giải thuộc nhiều lĩnh vực, bao gồm công nghệ sinh học, môi trường, vật liệu mới, sức khỏe cộng đồng và nông nghiệp. Bên cạnh việc mang lại lợi ích thiết thực, các thành tựu này còn góp phần nâng cao vị thế của nền khoa học nước nhà trên trường quốc tế. Những cá nhân, tập thể được vinh danh không chỉ là niềm tự hào cho giới khoa học mà còn lan tỏa cảm hứng sáng tạo tới cộng đồng.

Ngoài ý nghĩa biểu dương và khuyến khích, Giải thưởng Trần Đại Nghĩa còn góp phần quan trọng vào việc kết nối nghiên cứu với thực tiễn, gắn kết các nhà khoa học với doanh nghiệp và các tổ chức ứng dụng. Hằng năm, lễ trao giải luôn nhận được sự quan tâm của cộng đồng khoa học, lãnh đạo các cấp và giới truyền thông. Qua đó, giải thưởng đã thực sự trở thành động lực thúc đẩy người làm khoa học không chỉ say mê tìm tòi mà còn chú trọng việc áp dụng nghiên cứu khoa học để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường, gìn giữ sức khỏe cộng đồng.