Vi trùng lao, hay Mycobacterium tuberculosis, là tác nhân gây ra bệnh lao trên người. Đây là một loại vi khuẩn hình que, có khả năng kháng axit mạnh và phát triển chậm trong môi trường giàu oxy. Một đặc điểm nổi bật của vi trùng lao là vỏ tế bào chứa nhiều lipid, giúp vi khuẩn này chống lại các yếu tố bất lợi từ môi trường và đáp ứng miễn dịch của cơ thể. Vi khuẩn chủ yếu lây truyền qua đường hô hấp khi người bệnh hắt hơi, ho hoặc nói chuyện, phát tán các hạt nhỏ li ti mang mầm bệnh vào không khí. Khi xâm nhập vào cơ thể, vi trùng lao thường tấn công phổi nhưng cũng có thể lan đến các bộ phận khác như màng não, xương, thận...

Quá trình phát triển của vi trùng lao bên trong cơ thể người khá phức tạp. Khi vi khuẩn xâm nhập vào phổi, hệ miễn dịch sẽ huy động đại thực bào để tiêu diệt chúng. Tuy nhiên, Mycobacterium tuberculosis có khả năng sinh tồn bên trong đại thực bào bằng cách ức chế quá trình dung hợp lysosome, dẫn đến hình thành các ổ lao. Vi khuẩn có thể tồn tại ở trạng thái tiềm ẩn trong hàng năm trời, chỉ khi sức đề kháng của cơ thể giảm xuống thì bệnh mới bùng phát thành lao tiến triển. Thể lao tiềm ẩn không gây triệu chứng rõ rệt nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ lây truyền, đặc biệt ở những nhóm dễ bị tổn thương như trẻ em, người cao tuổi hoặc bệnh nhân HIV/AIDS.

Vi trùng lao rất khó điều trị do khả năng kháng thuốc và thời gian nhân lên lâu dài. Phác đồ điều trị thường kéo dài nhiều tháng, sử dụng phối hợp nhiều loại kháng sinh nhằm tiêu diệt vi khuẩn và hạn chế nguy cơ kháng thuốc. Mặt khác, việc phòng ngừa lây lan vi trùng lao đòi hỏi sự nghiêm túc trong quản lý người bệnh, tăng cường phát hiện sớm và cách ly hợp lý. Sự phối hợp giữa tiêm phòng vắc-xin BCG, giáo dục cộng đồng về vệ sinh cá nhân, và đảm bảo điều trị đúng đủ là các biện pháp quan trọng nhằm kiểm soát sự phát triển và lan rộng của vi trùng lao trong cộng đồng.