Mối quan hệ giữa Mỹ và Iran luôn là một chủ đề nổi bật trong các diễn đàn quốc tế bởi sự phức tạp, căng thẳng kéo dài qua nhiều thập kỳ. Nguồn gốc của bất đồng này bắt đầu từ sau cuộc Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979 đến sự kiện chiếm giữ Đại sứ quán Mỹ tại Tehran. Kể từ đó, hai nước chưa bao giờ khôi phục quan hệ ngoại giao chính thức, mà luôn tồn tại sự đối đầu trên nhiều lĩnh vực như năng lượng, hạt nhân, an ninh khu vực và ảnh hưởng địa chính trị ở Trung Đông. Tranh chấp xung quanh chương trình hạt nhân của Iran cũng khiến Mỹ áp dụng nhiều lệnh trừng phạt nghiêm ngặt, làm sâu sắc thêm sự căng thẳng và tác động tiêu cực tới kinh tế lẫn đời sống người dân Iran.
Trong những năm gần đây, đặc biệt sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran (JCPOA) vào năm 2018 dưới thời Tổng thống Donald Trump, mối quan hệ tiếp tục xuống cấp. Các lệnh trừng phạt kinh tế được gia tăng và các vụ va chạm quân sự ở Vịnh Persian khiến nguy cơ xung đột leo thang. Tuy nhiên, dưới thời Tổng thống Joe Biden, các nỗ lực đàm phán để khôi phục JCPOA đã xuất hiện nhưng gặp nhiều trở ngại từ cả hai phía. Ngoài vấn đề hạt nhân, cạnh tranh ảnh hưởng ở Syria, Iraq, Yemen giữa Mỹ và các lực lượng thân Iran đã tạo ra các điểm nóng thường xuyên, dù hai bên thường chọn giải pháp kiềm chế nhằm tránh chiến tranh toàn diện.
Về lâu dài, quan hệ Mỹ-Iran sẽ tiếp tục mang tính biến động, phụ thuộc vào tình hình nội bộ từng nước và cục diện quốc tế. Yếu tố đổi mới chính sách ngoại giao hoặc xu hướng hợp tác khu vực có thể mở ra cửa sổ cho các cuộc đối thoại, giảm bớt căng thẳng. Tuy nhiên, khác biệt về hệ tư tưởng và lợi ích chiến lược vẫn là rào cản khó vượt qua. Nếu hai bên không tìm được tiếng nói chung và phương thức tương tác hiệu quả, nguy cơ leo thang đối đầu sẽ còn tiếp diễn, ảnh hưởng không nhỏ đến ổn định an ninh của khu vực Trung Đông cũng như chính sách đối ngoại của các nước lớn khác trên thế giới.
Từ khóa: liên hợp quốc thành lập khi nào
Thể loại: Tài chính