chỉ số hdi của các nước trên thế giới

Trong quá trình phát triển của lịch sử loài người, nhân loại đã trải qua năm hình thái kinh tế xã hội tiêu biểu, phản ánh sự thay đổi căn bản về phương thức sản xuất và quan hệ xã hội. Đầu tiên là hình thái công xã nguyên thủy, khi con người sống dựa vào săn bắt, hái lượm và chia sẻ sản phẩm lao động một cách công bằng trong cộng đồng bộ lạc. Đặc trưng của thời kỳ này là chưa có chế độ tư hữu, mọi người đều làm việc và hưởng thụ thành quả như nhau, quan hệ sản xuất mang tính cộng đồng. Sự phát triển của lao động, đặc biệt là nông nghiệp và chăn nuôi thô sơ, đã dẫn đến dư thừa sản phẩm, từ đó hình thành sở hữu tư nhân và sự xuất hiện của bất bình đẳng.

Sau sự tan rã của công xã nguyên thủy, xã hội chuyển sang chế độ chiếm hữu nô lệ - hình thái kinh tế xã hội thứ hai với đặc trưng là sự xuất hiện của giai cấp chủ nô và nô lệ. Nô lệ bị coi như công cụ lao động, không có quyền lợi gì và toàn bộ sản phẩm làm ra thuộc về chủ nô. Khi mâu thuẫn giữa các giai cấp gay gắt và sản xuất ngày càng phát triển, xã hội chuyển sang chế độ phong kiến, nơi nông dân là lực lượng lao động chính nhưng bị bóc lột bởi địa chủ, lãnh chúa thông qua chế độ tô thuế và lao dịch. Đây là giai đoạn xuất hiện quan hệ sản xuất mới dựa trên sở hữu ruộng đất của giai cấp thống trị, mở đầu cho tiến trình tích lũy vốn, chuẩn bị cho sự phát triển mạnh mẽ hơn ở những hình thái tiếp theo.

Hình thái tư bản chủ nghĩa ra đời đánh dấu bước ngoặt phát triển của xã hội loài người, với lực lượng sản xuất được mở rộng nhờ cách mạng công nghiệp, kỹ thuật mới, máy móc hiện đại và thị trường toàn cầu. Trong chế độ này, quan hệ sản xuất đặc trưng bởi sự đối lập giữa giai cấp tư sản sở hữu tư liệu sản xuất và giai cấp công nhân bị bóc lột giá trị sức lao động. Từ những mâu thuẫn nội tại của chủ nghĩa tư bản, xã hội định hướng tới mô hình cộng sản chủ nghĩa - hình thái kinh tế xã hội cao nhất mà loài người hướng tới. Ở hình thái này, sản xuất phát triển tối đa, của cải vật chất dồi dào, chế độ tư hữu bị xóa bỏ, xã hội vận hành theo nguyên tắc phân phối công bằng, tự do, dân chủ, bình đẳng, đáp ứng đầy đủ nhất nhu cầu của mọi thành viên. Như vậy, năm hình thái kinh tế xã hội là chuỗi phát triển tất yếu, phản ánh quy luật tiến hóa khách quan của lịch sử nhân loại.

Từ khóa: chỉ số hdi của các nước trên thế giới