Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu nằm ở miền Đông Nam Bộ, vốn là vùng đất cổ có bề dày lịch sử lâu đời. Dấu tích khảo cổ học cho thấy người Việt cổ đã sinh sống tại đây từ hàng ngàn năm trước. Đầu thế kỷ XVII, người Việt bắt đầu di cư, mở mang bờ cõi về phía Nam, hình thành các làng mạc, đồng thời giao thoa với văn hóa bản địa của người Chăm và người Khmer. Đến thế kỷ XIX, dưới triều Nguyễn, các đơn vị hành chính như Bà Rịa, Xuyên Mộc, Long Điền đã được xác lập, đóng vai trò quan trọng trong vùng đất Gia Định xưa, trở thành nơi an cư lập nghiệp của nhiều dòng người từ Bắc vào Nam.

Vào thời kỳ Pháp thuộc, Bà Rịa – Vũng Tàu chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi quá trình khai thác thuộc địa, đặc biệt là ngành khai mỏ than và dầu khí. Năm 1895, thị xã Cap Saint Jacques (nay là thành phố Vũng Tàu) trở thành nơi nghỉ dưỡng, giao thương trọng điểm của cả Nam Kỳ. Trong hai cuộc kháng chiến lớn của dân tộc, nhân dân Bà Rịa – Vũng Tàu luôn giữ vững tinh thần kiên cường, anh dũng, đóng góp sức người, sức của cho công cuộc giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Những chiến tích ở Long Phước, rừng Sác, núi Dinh ghi dấu sự hy sinh thầm lặng và lòng trung kiên bất khuất của nhân dân nơi đây.

Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng năm 1975, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu tiếp tục phát triển vượt bậc. Đặc biệt, năm 1991, tỉnh chính thức được tái lập trên cơ sở tách ra từ tỉnh Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh, đánh dấu bước ngoặt mới trong phát triển kinh tế - xã hội. Với lợi thế về vị trí địa lý, tiềm năng du lịch, dầu khí, cảng biển, Bà Rịa – Vũng Tàu nhanh chóng trở thành trung tâm kinh tế quan trọng của khu vực phía Nam, góp phần tạo động lực phát triển vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đồng thời giữ gìn và phát huy những giá trị di sản văn hóa, lịch sử quý báu của quê hương.