Nguyễn Trãi là một trong những danh nhân kiệt xuất của lịch sử Việt Nam, được biết đến với tên hiệu Ức Trai. Tên hiệu này không chỉ đơn thuần là một biệt danh mà còn thể hiện rõ quan điểm nhân sinh, trí tuệ và tâm hồn thanh cao của ông. "Ức" nghĩa là nhớ về, hướng tới; "Trai" chỉ nơi ở yên tĩnh của người trí sĩ. Với Ức Trai, Nguyễn Trãi muốn gửi gắm khát vọng thoát tục, giữ gìn cốt cách thanh cao giữa thời biến động loạn lạc. Dưới tên hiệu này, ông đã để lại nhiều tác phẩm văn chương và lý luận bất hủ, phản ánh niềm tin mãnh liệt vào công lý, đạo lý cũng như lòng trung hiếu đối với dân tộc.

Tên hiệu Ức Trai còn đại diện cho những giá trị mà Nguyễn Trãi đeo đuổi suốt cuộc đời: lòng yêu nước nồng nàn, đức tính khiêm nhường và khí phách của bậc chính nhân quân tử. Khi chọn tên hiệu này, Nguyễn Trãi ngụ ý rằng ông luôn giữ mình trong sạch, sống cuộc đời thanh đạm nhưng đầy chí khí dù trải qua bao thăng trầm, oan nghiệt. Những áng thơ ca và tư tưởng của Ức Trai được ngợi ca không chỉ vì tài năng mà còn bởi sự kết hợp giữa trí tuệ và nhân cách cao cả. Chính điều đó đã khiến tên hiệu Ức Trai sống mãi cùng tên tuổi Nguyễn Trãi trong lòng hậu thế.

Qua bao sóng gió lịch sử, mỗi lần nhắc đến tên hiệu Ức Trai, người ta lại nhớ về hình ảnh một bậc hiền triết tận tụy với non sông đất nước, sẵn sàng hiến dâng tâm lực và trí tuệ cho đại nghiệp cứu nước cứu dân. Ức Trai không chỉ là tên hiệu cá nhân mà trở thành biểu tượng của truyền thống học vấn, đạo đức và yêu nước của cả một dân tộc. Nhờ vậy, Nguyễn Trãi – Ức Trai đã để lại dấu ấn không thể phai mờ trong lòng người Việt Nam, là tấm gương sáng cho bao thế hệ noi theo.