Trạng nguyên nhỏ tuổi nhất trong lịch sử Việt Nam là Nguyễn Hiền. Ông sinh năm 1234 tại làng Dương A, huyện Thiên Bản, phủ Nam Sách, nay thuộc xã Nam Thịnh, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định. Gia cảnh của Nguyễn Hiền không mấy khá giả, cha mẹ đều là nông dân. Từ nhỏ, ông nổi tiếng là người thông minh, hiếu học. Dù phải phụ giúp cha mẹ làm ruộng, Nguyễn Hiền vẫn cố gắng tự học chữ bằng cách nhờ hàng xóm chỉ bảo và tự mình nghiền ngẫm sách vở, nhờ đó mà trí tuệ ngày càng phát triển vượt trội so với bạn bè cùng trang lứa.

Năm 1247, triều đình nhà Trần tổ chức khoa thi lớn để tuyển chọn nhân tài phục vụ quốc gia. Nguyễn Hiền khi ấy mới 13 tuổi đã cùng các sĩ tử lớn tuổi vượt qua mọi thử thách, trở thành người đạt giải Trạng nguyên, tức là thủ khoa trong cuộc thi này. Thành tích của ông khiến vua Trần Thái Tông cảm động và ban thưởng trọng hậu, đồng thời phong chức Hội nguyên, giao nhiệm vụ dạy học cho các hoàng tử trong cung đình. Cho đến nay, Nguyễn Hiền vẫn được ghi nhận là Trạng nguyên trẻ tuổi nhất trong lịch sử các kỳ thi Hương, thi Hội và thi Đình của Việt Nam, minh chứng cho trí lực và nghị lực phi thường vượt lên hoàn cảnh của con người đất Việt.

Việc Nguyễn Hiền trở thành Trạng nguyên ở độ tuổi thiếu niên là nguồn cảm hứng đặc biệt đối với bao thế hệ học sinh Việt Nam. Câu chuyện về ý chí vượt khó, khát vọng học tập và trí tuệ xuất chúng của ông đã được truyền tụng rộng rãi trong dân gian, trở thành hình mẫu cho tinh thần hiếu học của người Việt. Đến ngày nay, tên tuổi Nguyễn Hiền vẫn còn lưu dấu nơi quê hương ông với những công trình tưởng nhớ, di tích lịch sử và nhiều giải thưởng mang tên ông khuyến khích học sinh học tập, nhằm nuôi dưỡng, phát hiện và tôn vinh tài năng trẻ cho quê hương đất nước.