Bản sắc văn hóa là những giá trị đặc trưng, tập quán, tín ngưỡng, phong tục, truyền thống và lối sống đã hình thành, phát triển, được giữ gìn qua nhiều thế hệ trong một cộng đồng hoặc dân tộc nhất định. Bản sắc này được thể hiện rõ nét qua các yếu tố như ngôn ngữ, nghệ thuật, ẩm thực, trang phục, lễ hội, các chuẩn mực ứng xử trong xã hội và cách con người quan hệ với thiên nhiên. Đó là dấu ấn riêng biệt không thể trộn lẫn giữa các cộng đồng hay quốc gia, giúp mỗi dân tộc khẳng định vị trí trong cộng đồng nhân loại, đồng thời tạo nên sự đa dạng phong phú của văn hóa thế giới.

Sự hình thành và phát triển của bản sắc văn hóa thường gắn liền với những điều kiện lịch sử, địa lý và hoàn cảnh kinh tế xã hội của mỗi vùng miền. Đây vừa là kết quả của quá trình tiếp biến, giao thoa với các nền văn hóa khác, vừa là sự bảo tồn các giá trị truyền thống cốt lõi qua nhiều thế hệ. Bản sắc văn hóa giúp cho mỗi người dân có ý thức tự hào về nguồn cội, đồng thời góp phần xây dựng nên tinh thần đoàn kết cộng đồng và thúc đẩy sự phát triển xã hội theo hướng bền vững. Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa càng trở nên quan trọng, bởi đây chính là phương tiện để bảo vệ sự độc lập, chủ quyền tinh thần và gìn giữ nét đẹp riêng của mỗi dân tộc.

Việc nhận thức rõ vai trò của bản sắc văn hóa sẽ giúp mỗi quốc gia, dân tộc linh hoạt hơn trong tiếp thu những giá trị mới từ bên ngoài nhưng vẫn không bị hòa tan. Nhờ bản sắc, các dân tộc có thể giáo dục thế hệ trẻ về lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm, đồng thời giới thiệu và quảng bá hình ảnh đất nước, con người mình ra thế giới. Sự gìn giữ và phát huy các giá trị này không chỉ là nhiệm vụ của mỗi cá nhân mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội, nhằm hướng tới sự phát triển toàn diện, hài hòa giữa truyền thống và hiện đại.