Cá voi xanh (Balaenoptera musculus) là loài động vật biển lớn nhất thế giới, với chiều dài cơ thể có thể lên đến hơn 30 mét và trọng lượng vượt quá 180 tấn. Tại vùng biển Bình Định, việc cá voi xanh xuất hiện trở thành hiện tượng tự nhiên hiếm có, thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, ngư dân và khách du lịch. Những lần cá voi xanh ghé thăm vùng nước này thường gắn liền với mùa sinh sản hoặc thời điểm săn mồi, do đây là nơi tập trung nguồn thức ăn dồi dào và môi trường nước phù hợp. Sự xuất hiện của cá voi xanh không chỉ đem lại lợi ích về mặt đa dạng sinh học mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường biển trong cộng đồng địa phương.

Ngư dân Bình Định từ lâu đã xem cá voi như một biểu tượng may mắn trên biển và gắn liền với các truyền thuyết dân gian đặc sắc. Trong đời sống của người dân ven biển, việc gặp cá voi xanh thường báo hiệu mùa cá bội thu, tàu thuyền thuận buồm xuôi gió. Nhiều lễ hội, nghi thức cúng cá voi (thường gọi là “Ông Nam Hải”) được tổ chức hàng năm tại các làng chài như một nét văn hóa đặc trưng, nhằm thể hiện lòng biết ơn đối với “vị thần biển” hộ phù cho ngư dân. Những câu chuyện, ký ức về cá voi xanh được truyền qua nhiều thế hệ, xây dựng nên bản sắc văn hóa độc đáo của vùng đất Bình Định.

Bên cạnh những giá trị văn hoá và tín ngưỡng, vấn đề bảo tồn cá voi xanh ở Bình Định đang nhận được sự chú trọng từ các nhà khoa học và chính quyền địa phương. Những chương trình tuyên truyền, giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của cá voi đối với cân bằng hệ sinh thái biển được triển khai mạnh mẽ. Đồng thời, các biện pháp bảo vệ môi trường nước và kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản cũng được đẩy mạnh nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng tới cá voi và các loài sinh vật biển khác. Qua đó, việc bảo vệ cá voi xanh không chỉ giữ gìn nguồn tài nguyên quý giá của thiên nhiên mà còn góp phần phát triển du lịch sinh thái bền vững, nâng cao đời sống của cộng đồng ven biển Bình Định.