“Dạ cổ hoài lang” là một sáng tác nổi tiếng của nhạc sĩ Cao Văn Lầu, ra đời vào năm 1919 tại Bạc Liêu. Đây được coi là bản nhạc đặt nền móng cho sự phát triển của nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ và sau này là cải lương. Bản nhạc gắn liền với tâm sự của chính Cao Văn Lầu khi phải xa vợ, nỗi nhớ thương, lo lắng, khắc khoải trong lòng người chồng đêm vắng trở thành cảm hứng để ông viết nên từng lời ca da diết. “Dạ cổ hoài lang” có nghĩa là “Đêm nghe tiếng trống cổ, nhớ người bạn đường”, thể hiện khát khao sum vầy, hạnh phúc gia đình và sự thủy chung sâu nặng của người dân Nam Bộ.

Dưới ngòi bút của Cao Văn Lầu, từng câu từng chữ trong bài hát thấm đượm nỗi buồn man mác, tạo được sự đồng cảm mạnh mẽ nơi người nghe. Giai điệu bản nhạc vừa tha thiết vừa giản dị, nhưng chất chứa nhiều tầng ý nghĩa và cảm xúc, vượt qua giới hạn của một bài ca thông thường để trở thành biểu tượng văn hóa miền Nam. Dạo đàn, âm hưởng trầm mặc, quấn quýt như dòng chảy thời gian, khắc họa hình ảnh người phụ nữ thủy chung son sắt, chờ chồng phương xa. Nhờ “Dạ cổ hoài lang”, nhạc tài tử Nam Bộ giao thoa với dân ca truyền thống, tạo tiền đề cho sự phát triển mạnh mẽ của cải lương về sau.

Trải qua hơn một thế kỷ, “Dạ cổ hoài lang” vẫn giữ sức sống mãnh liệt trong lòng bao thế hệ. Bản nhạc không chỉ là biểu tượng âm nhạc mà còn là di sản văn hóa, phản ánh tâm hồn người Việt Nam: sâu sắc, đầy tình nghĩa và giàu lòng thuỷ chung. Nhiều nghệ sĩ cải lương và đờn ca tài tử đã chọn “Dạ cổ hoài lang” làm tiết mục trình diễn, khiến giá trị tinh thần của tác phẩm này ngày càng lan tỏa. Cao Văn Lầu đã để lại cho hậu thế một kiệt tác độc đáo, bất hủ, góp phần vun đắp bản sắc dân tộc cũng như khẳng định vị trí đặc biệt của nghệ thuật miền Nam trên bản đồ văn hóa nước ta.