Dân tộc Mường là một trong những nhóm cư dân lâu đời tại Việt Nam, chủ yếu tập trung ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Hòa Bình, Thanh Hóa, Phú Thọ, Sơn La. Người Mường được coi là có mối quan hệ gần gũi về nguồn gốc với người Việt (Kinh), và tổ chức xã hội của họ mang dấu ấn riêng biệt qua hệ thống các “Mường,” tức là đơn vị cư trú truyền thống. Làng xã của người Mường thường nằm ở vùng đồi núi, bên các dòng suối nhỏ hoặc ruộng bậc thang, phù hợp với phương thức canh tác nông nghiệp cổ truyền. Người Mường nổi tiếng với nghề trồng lúa nước, làm nương rẫy và nuôi các loại gia súc như lợn, gà, trâu, bò, góp phần duy trì sự ổn định kinh tế và văn hóa bản địa qua nhiều thế hệ.

Văn hóa của dân tộc Mường rất phong phú và đặc sắc, thể hiện qua tiếng nói, trang phục, các lễ hội truyền thống và kho tàng văn học dân gian. Tiếng Mường thuộc nhóm Việt-Mường trong ngữ hệ Nam Á, có nhiều nét tương đồng với tiếng Việt nhưng vẫn giữ những đặc điểm riêng biệt về âm thanh và từ vựng. Trang phục của người Mường giản dị mà tinh tế, đàn ông thường mặc áo chàm, quần rộng, phụ nữ nổi bật với váy dài, áo cánh, thắt lưng màu sắc tươi sáng và khăn đội đầu. Các lễ hội lớn của người Mường như Lễ hội Khai Hạ, Lễ hội Cầu Mát, là dịp để cộng đồng gắn kết và thể hiện lòng tôn kính đối với các vị thần và tổ tiên, đồng thời giới thiệu những điệu múa, làn điệu dân ca và nhạc cụ dân tộc độc đáo như chiêng Mường, sáo, trống.

Tín ngưỡng của người Mường gắn liền với thiên nhiên và tôn trọng các yếu tố linh thiêng như thần núi, thần nước, thần lúa. Trong các nghi lễ, thầy mo đóng vai trò quan trọng, dẫn dắt cả cộng đồng thực hiện các nghi thức cầu may, giải hạn, cúng thần linh và tổ tiên. Đặc biệt, sử thi Đẻ đất đẻ nước là công trình văn học dân gian nổi tiếng, phản ánh lịch sử dựng nước, phong tục và triết lý sống của người Mường. Sự giao lưu văn hóa với các dân tộc lân cận đã giúp cho truyền thống người Mường luôn giữ được nét nguyên sơ nhưng vẫn thích nghi với sự phát triển của xã hội hiện đại, góp phần đa dạng hóa bản sắc văn hóa Việt Nam.