Hình ảnh đối lập là một biện pháp tu từ thường xuyên được sử dụng trong văn học để làm nổi bật đặc điểm, tính cách, hay tình huống giữa các đối tượng hoặc sự kiện khác nhau. Nhờ việc đặt hai hình ảnh trái ngược nhau cạnh nhau, tác giả không chỉ nhấn mạnh được sự tương phản mà còn khơi gợi cảm xúc mạnh mẽ nơi người đọc. Ví dụ, hình ảnh bầu trời u ám của buổi chiều mùa đông đối lập với nụ cười rạng rỡ của nhân vật chính giúp tô đậm tinh thần lạc quan, hy vọng hóa giải mọi u tối. Sự đối lập ấy khiến hình ảnh nhân vật trở nên nổi bật, đồng thời giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn về nội tâm và bối cảnh của câu chuyện.

Trong tác phẩm "Chị Dậu" của Ngô Tất Tố, hình ảnh đối lập được thể hiện rõ nét giữa cảnh nhà nghèo xác xơ, tối tăm với lòng dũng cảm kiên cường, đầy tình yêu thương của chị Dậu dành cho gia đình. Chính sự đối lập này đã làm tăng sức nặng cho số phận bất hạnh của nhân vật, qua đó nhấn mạnh giá trị của lòng người trước những thử thách nghiệt ngã. Cách xây dựng đối lập không chỉ khiến tác phẩm trở nên kịch tính, giàu chất nhân văn mà còn giúp độc giả đồng cảm, thấu hiểu sâu hơn với hoàn cảnh và tính cách nhân vật.

Hình ảnh đối lập cũng trở thành công cụ hiệu quả để phản ánh hiện thực xã hội. Trong thơ ca, những hình ảnh "ngày – đêm", "giàu – nghèo", "hạnh phúc – khổ đau" thường xuyên xuất hiện nhằm làm bật lên trăn trở, suy tư của tác giả về cuộc sống. Qua đó, người đọc không chỉ nhận ra sự đa dạng, phong phú của đời sống mà còn nhận thức rõ hơn ý nghĩa của mỗi khoảnh khắc tương phản mà tác giả đem lại. Sự đối lập ấy đôi khi không đơn thuần là thủ pháp nghệ thuật, mà còn truyền tới người đọc những thông điệp sâu sắc về ước vọng, niềm tin và nghị lực sống.