Sông Phó Đáy là một trong những con sông lớn của miền Bắc Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong đời sống và phát triển của các tỉnh ven sông như Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hà Nam. Khởi nguồn từ vùng núi cao thuộc huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang, dòng sông Phó Đáy uốn lượn qua những cánh đồng trù phú, những làng quê yên bình và dãy núi xanh biếc, mang theo phù sa màu mỡ bồi đắp cho đất đai, duy trì hệ sinh thái đa dạng với vô số loài cá, thực vật thủy sinh. Sông còn bổ sung nguồn nước sinh hoạt, tưới tiêu cho hàng vạn hộ dân nơi hai bên bờ, giúp cây trồng phát triển tươi tốt quanh năm.

Không chỉ mang giá trị về kinh tế, sông Phó Đáy còn là biểu tượng văn hóa gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần của người dân địa phương. Dọc theo dòng chảy, những lễ hội truyền thống, như lễ rước nước hay hội cầu mùa, thường được tổ chức vào dịp đầu năm mới nhằm tưởng nhớ công lao của sông đối với sự phát triển nông nghiệp và cầu mong vụ mùa thuận lợi. Nhiều câu chuyện dân gian, huyền tích cũng xoay quanh dòng sông này, lưu truyền qua bao thế hệ, khắc sâu trong tâm trí người Việt về một dòng sông vừa hùng vĩ, vừa thơ mộng. Sự hiện diện của Phó Đáy đã tạo nên sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữ gìn giá trị văn hóa bản địa.

Hiện nay, trước sức ép của quá trình đô thị hóa và các hoạt động khai thác tài nguyên, sông Phó Đáy đang phải đối mặt với nguy cơ ô nhiễm và suy giảm lượng nước nghiêm trọng. Ý thức bảo vệ môi trường sống ven sông trở thành nhiệm vụ cấp bách đối với cộng đồng gồm các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội và mỗi người dân. Việc xây dựng các chương trình bảo tồn nguồn nước, phục hồi hệ sinh thái và nâng cao nhận thức bảo vệ sông Phó Đáy không chỉ gìn giữ tài nguyên quý giá mà còn lưu giữ bản sắc văn hóa, góp phần phát triển bền vững cho các địa phương nơi dòng sông chảy qua.