Hiệp định Genève 1954 là kết quả của Hội nghị Genève về Đông Dương, diễn ra từ ngày 26 tháng 4 đến 21 tháng 7 năm 1954, với sự tham gia của đại diện nhiều nước lớn như Liên Xô, Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc và các bên liên quan tại Đông Dương. Sau nhiều phiên thảo luận căng thẳng, hiệp định được ký kết nhằm chấm dứt chiến tranh giữa Pháp và lực lượng kháng chiến của Việt Nam, đồng thời xác lập một khuôn khổ tạm thời cho sự chuyển tiếp hòa bình ở khu vực. Nội dung nổi bật của Hiệp định Genève bao gồm việc tạm thời chia đôi lãnh thổ Việt Nam tại vĩ tuyến 17, trong đó phía Bắc do Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quản lý và phía Nam do lực lượng của Quốc gia Việt Nam kiểm soát. Ngoài ra, hiệp định còn quy định rút toàn bộ quân đội nước ngoài khỏi Lào và Campuchia, công nhận quyền độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia này.
Việc chia cắt đất nước theo vĩ tuyến 17 có ý nghĩa sâu sắc đối với lịch sử Việt Nam, bởi nó đã mở ra thời kỳ phân chia đất nước và kéo dài đến khi thống nhất năm 1975. Theo hiệp định, một cuộc tổng tuyển cử sẽ được tổ chức vào năm 1956 để thống nhất đất nước nhưng điều này thực tế không diễn ra do bất đồng giữa các bên. Chính vì vậy, Hiệp định Genève chỉ có giá trị như một giải pháp tạm thời và chưa thể đảm bảo hòa bình lâu dài cho Việt Nam nói riêng và Đông Dương nói chung. Việc không thực hiện tổng tuyển cử dẫn đến những căng thẳng và xung đột tiếp tục leo thang, đặt nền móng cho cuộc chiến tranh Việt Nam sau này, với sự tham gia ngày càng sâu rộng của các lực lượng quốc tế.
Hiệp định Genève 1954 còn mang ý nghĩa quan trọng trên bình diện quốc tế, bởi nó phản ánh vai trò ngày càng tăng của các thế lực lớn trong việc định đoạt vận mệnh các quốc gia nhỏ ở khu vực Đông Nam Á. Thông qua hội nghị và nội dung hiệp định, các bên như Mỹ và Trung Quốc đã có tác động mạnh mẽ trong việc thiết lập các vùng ảnh hưởng, đồng thời vạch ra ranh giới địa-chính trị mới mà hậu quả vẫn còn rõ nét nhiều thập kỷ sau. Dù mục tiêu ban đầu là đem lại hòa bình, song những điểm hạn chế của hiệp định cùng các toan tính chiến lược của các cường quốc đã khiến cuộc chiến ở Việt Nam chuyển sang một giai đoạn mới, phức tạp và khốc liệt hơn. Tuy vậy, Hiệp định Genève vẫn được ghi nhận là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình đấu tranh giành độc lập dân tộc và hình thành cấu trúc chính trị khu vực.
Từ khóa: dây thần kinh lang thang
Thể loại: Tài chính