Trận "Điện Biên Phủ trên không" là cách gọi đặc biệt dành cho cuộc tấn công bằng máy bay ném bom B-52 của Mỹ xuống Hà Nội, Hải Phòng và một số vùng lân cận từ ngày 18 đến 29 tháng 12 năm 1972. Tên gọi này dựa trên sự so sánh giữa sự kiện lịch sử năm 1954, khi quân và dân Việt Nam giành chiến thắng vang dội tại chiến trường Điện Biên Phủ trước đội quân viễn chinh Pháp, với trận không chiến ác liệt cuối cùng ở miền Bắc Việt Nam chống lại lực lượng không quân mạnh nhất của Mỹ. Trong "Điện Biên Phủ trên không", nhân dân miền Bắc đã kiên cường đánh trả, bắn hạ hàng chục máy bay, trong đó có 34 chiếc B-52 – phá vỡ mọi dự đoán của phi công và giới quân sự Mỹ về sức mạnh phòng không của Việt Nam.

Không chỉ mang ý nghĩa so sánh về quy mô, mức độ khốc liệt và vai trò quyết định đối với cuộc chiến, tên gọi “trận Điện Biên Phủ trên không” còn thể hiện niềm tự hào, tinh thần bất khuất của quân dân Việt Nam trong việc chiến đấu bảo vệ thủ đô, bảo vệ đất nước trước sức ép ghê gớm của một cường quốc. Cũng như trận Điện Biên Phủ năm xưa, sự kiện này cho thấy chiến tranh nhân dân khi được tổ chức đúng đắn, phát huy bản lĩnh của con người Việt Nam sẽ làm nên những kỳ tích khiến thế giới kinh ngạc. Chính chiến thắng này đã góp phần buộc Mỹ phải ký kết Hiệp định Paris năm 1973, chấm dứt chiến tranh xâm lược ở Việt Nam và mở đường cho sự thống nhất đất nước sau này.

Vì vậy, “Điện Biên Phủ trên không” vừa là sự tôn vinh truyền thống đánh giặc giữ nước, vừa là bài học lịch sử về sức mạnh của ý chí độc lập dân tộc trước mọi thử thách. Sự kiện này không chỉ đi vào tâm trí người Việt như một biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng mà còn góp phần thay đổi nhận thức của thế giới về khả năng tự vệ, tự giải phóng khỏi ách ngoại bang của các dân tộc bị áp bức. Tên gọi “trận Điện Biên Phủ trên không” trở thành một dấu mốc đặc biệt, khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế cũng như hun đúc thêm tinh thần yêu nước cho các thế hệ mai sau.