Thời kỳ dựng nước là một giai đoạn quan trọng trong lịch sử hình thành nền văn minh Việt Nam. Đây là thời điểm các bộ tộc Lạc Việt cùng nhau sinh sống dọc các lưu vực sông lớn như sông Hồng, sông Mã, sông Cả và dần dần hình thành nên những cộng đồng làng xã ổn định. Dưới điều kiện tự nhiên có nhiều thuận lợi lẫn thách thức, cư dân Việt cổ đã biết khai phá đất đai, phát triển nghề nông trồng lúa nước, xây dựng hệ thống thủy lợi sơ khai. Những giá trị văn hóa vật chất và tinh thần phong phú, tiêu biểu như trống đồng Đông Sơn, đã thể hiện tinh thần đoàn kết, sáng tạo cũng như khả năng thích ứng mạnh mẽ của người Việt cổ.

Quá trình dựng nước cũng gắn liền với truyền thuyết Hùng Vương và nhà nước Văn Lang đầu tiên trong lịch sử dân tộc. Theo truyền thuyết này, mười tám đời vua Hùng đã chỉ đạo nhân dân phát triển sản xuất, xây dựng đời sống cộng đồng, giữ gìn và mở rộng lãnh thổ. Những câu chuyện về mẹ Âu Cơ, cha Lạc Long Quân không chỉ lưu truyền trong dân gian mà còn hun đúc lòng tự hào, ý thức cội nguồn của người Việt suốt hàng ngàn năm. Truyền thống tử tế, hiếu nghĩa, đoàn kết chống kẻ thù ngoại xâm cũng bắt nguồn từ giai đoạn ban sơ ấy, đặt nền móng cho sự phát triển của xã hội và quốc gia về sau.

Ngoài ra, thời kỳ dựng nước còn chứng kiến những bước tiến đáng kể về mặt tổ chức xã hội. Từ các thị tộc nhỏ lẻ, người Việt cổ đã liên kết lại dưới hình thức nhà nước sơ khai, xây dựng nên các vị trí trung tâm quyền lực như Phong Châu, Cổ Loa. Những chính sách tổ chức sản xuất, quản lý nước tưới tiêu, phân chia ruộng đất, bảo vệ an ninh làng xóm… ngày càng được nâng cao, giúp xã hội ổn định và phát triển bền vững. Không chỉ vậy, các giá trị tinh thần, tín ngưỡng, lễ hội, tập tục đặc sắc cũng hình thành và in dấu rõ rệt, góp phần hình thành bản sắc văn hóa dân tộc kéo dài cho đến tận ngày nay.