Cây hoa gạo, còn được gọi là cây mộc miên, là một trong những hình ảnh đặc trưng của làng quê miền Bắc, đặc biệt tại Bắc Giang. Vào mỗi dịp cuối xuân, đầu hạ, khi tiết trời còn se lạnh nhưng nắng đã bắt đầu vàng rực, cây hoa gạo bỗng bừng lên sức sống mãnh liệt với những chùm hoa đỏ rực như lửa cháy giữa trời xanh. Những bông hoa to, năm cánh, không chỉ là điểm nhấn nổi bật cho không gian làng quê mà còn gợi lên nhiều ký ức và cảm xúc về tuổi thơ, về những tháng ngày hồn nhiên vui đùa dưới gốc gạo của biết bao thế hệ.

Ở Bắc Giang, hoa gạo xuất hiện nhiều nơi: ven các con đường làng, bên bờ sông Lục Nam, ngoài cánh đồng xanh mướt hay lấp ló cạnh đình làng cổ kính. Khi hoa gạo nở, cả vùng đất như khoác lên mình tấm áo mới, rực rỡ mà gần gũi. Với người dân nơi đây, cây gạo không chỉ là biểu tượng của sức sống, niềm tin mà còn gắn bó với đời sống văn hóa, tâm linh. Gốc gạo già thường là nơi tụ họp, trò chuyện, nơi lưu giữ những câu chuyện truyền thuyết dân gian về các vị thần, về làng xóm và nhân nghĩa. Hình ảnh hoa gạo đỏ rực giữa đất trời cũng đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận trong thơ ca, hội họa Việt Nam.

Không chỉ có giá trị thẩm mỹ, cây hoa gạo còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực đối với cộng đồng. Gỗ cây gạo mềm dễ chạm khắc, thường được sử dụng làm vật dụng trong gia đình. Hoa, vỏ và lá gạo còn được dùng trong y học cổ truyền với nhiều công dụng quý báu. Người dân Bắc Giang thường nhặt hoa gạo rụng về phơi khô, sắc nước uống để thanh nhiệt cơ thể. Nhờ vẻ đẹp giản dị và ý nghĩa sâu sắc, cây hoa gạo Bắc Giang đã trở thành niềm tự hào của người dân địa phương, là biểu tượng không thể thiếu khi nhắc về mảnh đất này mỗi độ tháng Ba về.