Đồ cúng tất niên là một phần không thể thiếu trong truyền thống văn hóa Việt Nam, thường được tổ chức vào ngày cuối cùng của năm âm lịch. Đây là dịp các gia đình sum họp bên nhau để cùng dâng lên bàn thờ tổ tiên những lễ vật mang ý nghĩa tri ân và cầu chúc cho một năm mới an khang, hạnh phúc. Lễ cúng tất niên thường bao gồm mâm cơm với đầy đủ các món từ mặn đến ngọt, thể hiện sự sung túc và đủ đầy. Mỗi vùng miền lại có cách bày biện riêng, nhưng phổ biến nhất vẫn là gà luộc, xôi, bánh chưng hoặc bánh tét, giò lụa, nem rán, rau xào và các loại trái cây tươi.

Bên cạnh những món chính trên mâm cúng, các gia đình còn chuẩn bị thêm rượu, trà, nhang đèn và hoa tươi, tạo nên không khí trang nghiêm, ấm áp và đầy ý nghĩa. Một số nơi còn thêm bánh kẹo, chè kho hay mứt tết, tượng trưng cho mong ước về cuộc sống ngọt ngào và hanh thông trong năm mới. Khi các thành viên trong gia đình tụ họp, mọi người cùng nhau kính cẩn khấn vái trước bàn thờ, gửi lời cảm tạ tổ tiên đã phù hộ trong suốt một năm, đồng thời cầu xin nhiều may mắn, sức khỏe và bình an trong thời gian tới. Lễ tất niên không chỉ là dịp tưởng nhớ cội nguồn mà còn giúp các thế hệ gắn bó, xây dựng tình cảm gia đình thêm bền chặt.

Ý nghĩa của đồ cúng tất niên còn nằm ở sự gắn kết cộng đồng, là dịp để hàng xóm, bạn bè đến thăm hỏi, chung vui và trao nhau những lời chúc tốt đẹp. Những lễ vật mộc mạc, giản dị hay cầu kỳ, sang trọng đều phản ánh sự trân trọng giá trị truyền thống của từng gia đình và địa phương. Không chỉ đơn thuần là những món ăn dâng cúng, mà mỗi món đều chứa đựng tâm tư, lòng thành kính hướng về tổ tiên, là lời tổng kết một năm cũ và khởi đầu cho một hành trình mới tràn đầy hy vọng. Chính vì thế, việc chuẩn bị đồ cúng tất niên không những giúp mỗi người nhìn lại quá trình lao động, học tập mà còn thúc đẩy ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc dân tộc qua các thế hệ.