Vườn Chuối là một di chỉ khảo cổ nổi bật nằm ở xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, Hà Nội, đã thu hút sự chú ý lớn của giới nghiên cứu và công chúng trong nhiều thập kỷ. Những phát hiện khảo cổ tại đây chứng minh rằng Vườn Chuối là một trong những địa điểm cư trú của người Việt cổ, với niên đại kéo dài từ hậu kỳ đá mới đến đồng thau sớm, khoảng từ 3.500 đến 2.000 năm trước. Qua nhiều đợt khai quật, các nhà khảo cổ đã tìm thấy hàng trăm hiện vật như đồ gốm, công cụ bằng đá, xương động vật, di cốt người cổ, cùng cả mộ táng, góp phần phác họa được bức tranh sinh hoạt – văn hóa – tín ngưỡng của cư dân bản địa thời tiền sơ sử đồng bằng Bắc Bộ.

Bên cạnh giá trị về lịch sử và khảo cổ, Vườn Chuối còn đặt ra bài toán lớn về bảo tồn di sản trước áp lực phát triển đô thị. Các dự án xây dựng, đặc biệt là khu đô thị Kim Chung-Di Trạch, đe dọa trực tiếp tới khu vực di chỉ, khiến cộng đồng khoa học và dư luận lên tiếng kêu gọi giữ gìn những giá trị không thể phục hồi nếu bị xâm hại. Nhiều chuyên gia cho rằng, Vườn Chuối là “chìa khóa” giúp giải mã tiến trình hình thành và phát triển của người Việt cổ ở châu thổ sông Hồng. Do đó, việc khoanh vùng, bảo vệ toàn bộ di chỉ, tiến hành khai quật khoa học và lưu giữ hiện vật nguyên trạng là điều vô cùng cần thiết để bảo đảm tính liên tục của quá trình nghiên cứu lịch sử – văn hóa dân tộc.

Đối với giới nghiên cứu, Vườn Chuối không chỉ cung cấp dữ liệu cho ngành khảo cổ học mà còn liên kết chặt chẽ với những vấn đề về nhân chủng học, địa tầng học và khảo cứu môi trường cổ. Việc phân tích cấu trúc địa tầng, cùng so sánh những hiện vật tìm thấy tại Vườn Chuối với các di chỉ gần vùng như Đình Tràng, Lũng Hòa đã khẳng định tính đa dạng cũng như tiến trình giao lưu-văn hóa giữa các cộng đồng cổ Đại Việt. Nếu được bảo tồn đúng cách, Vườn Chuối sẽ trở thành “trường thực địa” lý tưởng cho các thế hệ sinh viên, nhà nghiên cứu và đồng thời là nơi giáo dục cộng đồng về giá trị của di sản khảo cổ, góp phần nâng cao nhận thức xã hội đối với bảo vệ lịch sử đất nước.