Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình phát triển kinh tế được Việt Nam lựa chọn nhằm kết hợp hài hòa giữa các quy luật của thị trường với vai trò định hướng, quản lý và điều tiết của Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Khác với kinh tế thị trường tự do thuần túy ở những quốc gia tư bản, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vẫn dựa trên các thiết chế cơ bản như sở hữu đa dạng về tư liệu sản xuất, các thành phần kinh tế cùng phát triển và cạnh tranh bình đẳng trước pháp luật. Tuy nhiên, Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong việc định hướng sự phát triển của nền kinh tế, đảm bảo ổn định vĩ mô, công bằng xã hội và phát triển bền vững.

Trong thực tiễn, mô hình này cho phép phát huy tối đa động lực sáng tạo, tăng năng suất lao động và huy động nguồn lực xã hội nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh chóng. Song song đó, thông qua các chính sách tài khóa, phân phối lại thu nhập, đầu tư vào giáo dục, y tế và các lĩnh vực an sinh xã hội, Nhà nước giải quyết các vấn đề bất bình đẳng, tạo ra cơ hội phát triển đồng đều cho mọi thành phần và vùng miền. Đây cũng là cơ sở để Việt Nam xây dựng một nền kinh tế hiện đại gắn liền với tiến bộ, công bằng xã hội, không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển.

Một điểm quan trọng trong kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là mục tiêu xây dựng xã hội giàu mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh. Định hướng này thể hiện rõ nét qua vai trò tiên phong của khu vực kinh tế nhà nước cùng sự phối hợp giữa các khu vực kinh tế khác, đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh. Đồng thời, Nhà nước tăng cường đổi mới quản lý, hoàn thiện thể chế kinh tế, phát triển thị trường các yếu tố sản xuất, đảm bảo đồng bộ giữa phát triển kinh tế với nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho nhân dân. Qua đó, mô hình kinh tế này trở thành kim chỉ nam cho sự phát triển bền vững của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.