Lực lượng ba thứ quân là khái niệm chỉ tổ chức lực lượng vũ trang của cách mạng Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Ba thứ quân bao gồm: bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích. Bộ đội chủ lực là lực lượng chính quy, được tổ chức huấn luyện bài bản và có trang bị tốt nhất. Họ chủ yếu đảm nhận nhiệm vụ tác chiến ở các mặt trận lớn, tham gia các chiến dịch quan trọng để tạo ra sự thay đổi lớn về cục diện chiến tranh.

Bộ đội địa phương là lực lượng trực thuộc các địa phương như tỉnh, huyện, xã. Họ vừa chiến đấu bảo vệ vùng đất của mình trước sự tấn công của địch, vừa phối hợp với bộ đội chủ lực khi cần thiết. Nhờ nắm vững địa hình và phong tục tập quán từng vùng mà bộ đội địa phương phát huy hiệu quả cao trong chiến đấu, đồng thời góp phần giữ gìn an ninh trật tự cơ sở, hậu cần và vận động quần chúng tham gia kháng chiến.

Dân quân du kích là lực lượng bán vũ trang tại các thôn xóm, được xây dựng sâu rộng trong lòng dân. Họ chủ yếu thực hiện các hoạt động nhỏ lẻ, bất ngờ như phục kích, phá hoại giao thông, tiêu diệt sinh lực địch và bảo vệ làng mạc. Dân quân du kích thường vừa sản xuất vừa chiến đấu, nên hoạt động dễ linh động, khó bị phát hiện và tiêu diệt hoàn toàn. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ba lực lượng này đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp cách mạng Việt Nam vượt qua nhiều thử thách cam go, tiến đến thắng lợi cuối cùng.