Cây cơm nguội là một loài cây thân gỗ nhỏ, thường cao từ 3 đến 6 mét, được biết đến nhiều ở các vùng quê Việt Nam. Hình ảnh cây cơm nguội nổi bật với tán lá rậm rạp, màu xanh tươi suốt bốn mùa, tạo bóng mát dễ chịu cho không gian xung quanh. Lá cây hình thuôn dài, có mép lá hơi lượn sóng, mặt trên bóng và xanh đậm, mặt dưới nhạt hơn. Vào mùa ra hoa, cây cơm nguội mang nhiều chùm hoa nhỏ màu vàng nhạt li ti, toả hương thơm thoang thoảng trong gió. Sau khi hoa tàn, cây kết quả nhỏ hình cầu, màu xanh khi còn non, chuyển vàng hoặc nâu khi chín, là món ăn vặt quen thuộc của trẻ em nơi thôn quê.

Ở các làng quê miền Bắc, cây cơm nguội thường được trồng ven đường, ngõ làng hay trước sân nhà, tạo nên nét cảnh quan giản dị nhưng gần gũi. Bóng cây che mát cho những người dân mỗi chiều về nghỉ ngơi, trò chuyện hay tụ họp. Loài cây này cũng gắn bó với ký ức tuổi thơ của nhiều người: những buổi trưa hè bắt quả cơm nguội và đem nướng ngoài hiên, vị chua chua ngọt ngọt đầy hấp dẫn. Sự hiện diện của cây cơm nguội không chỉ làm đẹp thêm khung cảnh làng quê mà còn lưu giữ một phần văn hoá đời sống của người Việt qua bao thế hệ.

Ngoài giá trị cảnh quan và ý nghĩa trong đời sống cộng đồng, cây cơm nguội còn có tác dụng trong y học dân gian. Lá, vỏ và quả cây đều được dùng làm thuốc điều trị một số bệnh thông thường như cảm lạnh, sốt hay giải nhiệt. Người dân thường thu hái các bộ phận của cây, sao khô rồi sắc uống hoặc sử dụng trực tiếp để chữa bệnh. Với sự đa dạng về công dụng như vậy, cây cơm nguội thực sự là một hình ảnh gắn liền với cuộc sống thanh bình nơi thôn dã, mang đến cảm giác yên bình, thư thái mỗi khi nhắc đến.