Tháp Rùa nằm giữa lòng hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội, không chỉ là biểu tượng của thủ đô mà còn gắn liền với những huyền thoại sâu sắc về lịch sử và cội nguồn dân tộc. Theo truyền thuyết, vào thế kỷ XV, sau khi đánh bại quân Minh và giành lại độc lập cho đất nước, vua Lê Thái Tổ thường dạo thuyền trên hồ Lục Thủy (nay là hồ Hoàn Kiếm). Một ngày nọ, khi đang chèo thuyền giữa hồ, vua bất ngờ thấy từ dưới nước một con rùa vàng khổng lồ nổi lên, tiến tới gần và đòi lại thanh gươm báu mà Long Quân đã trao cho vua để đánh giặc. Nhận ra đây là ý trời, vua thuận theo, trao trả gươm cho thần rùa. Từ đó, hồ được đặt tên là hồ Hoàn Kiếm để ghi nhớ sự kiện này, nghĩa là "hồ trả gươm". Truyền thuyết này không chỉ làm tăng vẻ huyền bí cho hồ Hoàn Kiếm mà còn thắp sáng niềm tự hào về lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết của người Việt.

Tháp Rùa được xây dựng trên một gò đất nhỏ giữa lòng hồ Hoàn Kiếm vào cuối thế kỷ XIX, thời vua Tự Đức triều Nguyễn. Tuy công trình không trực tiếp liên quan đến chuyện thần rùa trả gươm, nhưng vì nằm ở vị trí trung tâm của hồ và gắn bó mật thiết với truyền thuyết, tháp Rùa đã trở thành điểm nhấn đặc trưng, mang chiều sâu văn hóa và tâm linh cho khu vực này. Hình ảnh tháp Rùa nhỏ bé thấp thoáng trong màn sương hay bóng chiều tà khiến nhiều người liên tưởng đến nơi ghi dấu sự kiện linh thiêng, giữa không gian yên bình gợi nhớ về sự giao hòa giữa quá khứ và hiện tại. Trước mỗi dịp lễ lớn, tháp Rùa thường là điểm dừng chân của nhiều người dân Hà Nội, khách du lịch, như một cách bày tỏ lòng thành kính với lịch sử và các vị anh hùng dân tộc.

Ngày nay, tháp Rùa và hồ Hoàn Kiếm đã trở thành biểu tượng độc đáo của Hà Nội, xuất hiện trong thơ ca, hội họa và ghi dấu trong trái tim bao thế hệ người dân thủ đô. Dù thực chất chuyện rùa vàng trả gươm chỉ là truyền thuyết, nhưng nó góp phần tạo nên bản sắc riêng, làm giàu thêm giá trị tinh thần cũng như di sản văn hóa của Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung. Khi đặt chân đến đây, du khách không chỉ ngắm nhìn vẻ đẹp cổ kính của tháp Rùa lặng lẽ soi bóng mặt hồ, mà còn cảm nhận được tầng tầng ý nghĩa lịch sử, niềm kiêu hãnh và lòng biết ơn của người Việt đối với cội nguồn dân tộc. Tháp Rùa vì thế mãi trường tồn như một biểu tượng bất diệt của Hà Nội, nơi quá khứ và hiện tại giao thoa, tiếp thêm sức mạnh cho những trang sử mới của đất nước.