Nhà của người Ê Đê là biểu tượng đặc trưng của văn hóa Tây Nguyên, được xây dựng chủ yếu từ gỗ, tre, nứa và lợp mái tranh dày. Nhà dài Ê Đê không chỉ là nơi sinh sống mà còn phản ánh đậm nét nét tổ chức xã hội mẫu hệ đặc sắc của dân tộc này. Một ngôi nhà dài thường cao ngang tầm ngực, nằm song song với dòng sông hoặc con suối lớn, dựa trên quan niệm gắn bó mật thiết giữa con người và thiên nhiên. Mỗi ngôi nhà như vậy có thể dài hàng chục mét, đáp ứng đủ nhu cầu cư trú cho nhiều thế hệ cùng sống chung dưới một mái nhà – một môi trường thuận lợi cho việc gìn giữ và truyền lại truyền thống, phong tục.

Cấu trúc nhà dài Ê Đê gồm hai phần chính: gian khách phía trước và khu vực sinh hoạt của phụ nữ phía sau. Gian khách đóng vai trò là nơi tiếp đón khách quý, tổ chức lễ hội, sinh hoạt cộng đồng, vì vậy được trang trí bằng các cồng chiêng, ché rượu, những vật dụng trang trí truyền thống. Phía sau là nơi nghỉ ngơi, sinh hoạt của con cháu và phụ nữ trong gia đình. Trong thế giới quan của người Ê Đê, ngôi nhà dài càng lớn thì gia đình càng hạnh phúc, sung túc, thể hiện uy tín của người phụ nữ trưởng họ. Ngoài ra, sàn nhà được nâng lên khỏi mặt đất để tránh thú dữ, độ ẩm và đảm bảo sự mát mẻ giữa cái nóng đặc trưng của miền đất đỏ bazan.

Ngày nay, mặc dù nhiều gia đình đã xây dựng nhà kiên cố, nhưng tại một số buôn làng, những ngôi nhà dài cổ vẫn được gìn giữ như một bảo vật văn hóa, là nơi diễn ra các lễ hội, sự kiện lớn của cộng đồng. Điều này cho thấy tình yêu và ý thức sâu sắc của người Ê Đê đối với di sản ông cha truyền lại. Những căn nhà dài không chỉ có giá trị về mặt vật chất mà còn là chốn lưu giữ ký ức, nơi ươm mầm bản sắc dân tộc giữa cuộc sống hiện đại nhiều đổi thay, góp phần tạo nên sức sống bền bỉ của văn hóa Tây Nguyên nói chung và cộng đồng người Ê Đê nói riêng.