Nguyễn Trãi là một trong những danh nhân văn hóa lớn của dân tộc Việt Nam, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử cũng như văn học nước nhà với nhiều tác phẩm bất hủ. Ở mỗi bài thơ của ông, người đọc dễ dàng cảm nhận được tâm hồn cao đẹp, tấm lòng nhân nghĩa cũng như tư tưởng yêu nước sâu sắc. Tập thơ "Quốc âm thi tập" chính là minh chứng rõ nét nhất cho tài năng và tâm huyết của Nguyễn Trãi đối với tiếng Việt, vận dụng sáng tạo ngôn ngữ dân tộc vào thể loại thơ Đường luật vốn rất gần gũi với giới trí thức đương thời. Thơ của ông không chỉ phản ánh hiện thực xã hội thời Lê, mà còn là tiếng nói đồng cảm, thấu hiểu nỗi lòng của dân thường, ca ngợi cảnh sắc thiên nhiên đất nước, khích lệ chí hướng cao đẹp, đồng thời gửi gắm những triết lý nhân sinh sâu sắc.

Điểm nổi bật trong các bài thơ của Nguyễn Trãi là hình tượng người quân tử luôn đau đáu với vận nước, thương yêu con dân, khát khao mang lại thái bình và no đủ cho mọi người. Ông thường chọn lối viết chân thật, giản dị nhưng chứa đầy cảm xúc, gần gũi với cuộc sống đời thường nhưng không kém phần sâu sắc, hàm súc. Hình ảnh thiên nhiên qua thơ ông rất phong phú, sinh động, giàu màu sắc, đôi khi thoáng chút thi vị của đạo Nho, hoặc sự siêu thoát tinh thần của Phật giáo và Lão giáo. Chẳng hạn như trong những vần thơ kể về mùa xuân, Nguyễn Trãi không chỉ dừng lại ở việc miêu tả mà còn gửi gắm nỗi suy tư về thời thế, vận nước, cũng như niềm tin vào tương lai tươi sáng: "Cảnh ngày xuân mấy cảnh mới, hoa cỏ gắng chen trời đất, ý xuân lòng vẫn đầy".

Không dừng lại ở những giá trị nghệ thuật, thơ Nguyễn Trãi còn có giá trị lớn về mặt đạo đức và nhân văn. Với ông, thơ là phương tiện để bày tỏ chí hướng, chuyển tải những thông điệp về lòng vị tha, tình yêu thương, sự đoàn kết dân tộc và ý chí vươn lên. Qua từng câu chữ, người đọc cảm nhận rõ nét nỗi lòng trăn trở trước cảnh đói nghèo, chiến tranh hay khát vọng an hòa, nhấn mạnh vai trò của nhân dân trong công cuộc dựng và giữ nước. Chính điều đó khiến thơ Nguyễn Trãi luôn giữ được sức sống lâu bền qua nhiều thế hệ, trở thành một tài sản quý giá của nền văn hóa Việt Nam, tiếp tục truyền cảm hứng cho các thế hệ mai sau trên con đường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.