Chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” là một trận đánh lịch sử diễn ra từ ngày 18 đến 29 tháng 12 năm 1972 tại miền Bắc Việt Nam, chủ yếu ở Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương lân cận. Đây là cuộc tập kích đường không chiến lược của không quân Mỹ với sự tham gia đông đảo của máy bay ném bom B-52 cùng các loại máy bay hiện đại khác, nhằm phá vỡ ý chí kháng chiến của nhân dân Việt Nam và buộc Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải nhượng bộ tại bàn đàm phán Paris. Các cuộc oanh tạc dồn dập khiến cơ sở hạ tầng của miền Bắc bị tàn phá nặng nề, hàng ngàn thường dân đã thiệt mạng nhưng tinh thần đoàn kết, bất khuất của người dân Hà Nội, Hải Phòng vẫn không bị lung lay.

Trong suốt 12 ngày đêm tấn công ác liệt, quân và dân miền Bắc đã triển khai nhiều biện pháp phòng không kiên quyết, hiệu quả, nổi bật nhất là sử dụng hệ thống tên lửa đất đối không SAM, súng phòng không, cùng sự phối hợp bài bản giữa các lực lượng phòng không, không quân và dân quân tự vệ. Với sự mưu trí, dũng cảm và tinh thần quyết tử bảo vệ Tổ quốc, quân dân Việt Nam đã bắn rơi 81 máy bay các loại, trong đó có 34 chiếc B-52 vốn được coi là “pháo đài bay” bất khả xâm phạm. Nhiều phi công Mỹ bị bắt sống, buộc chính quyền Mỹ phải thừa nhận thất bại và chấm dứt chiến dịch ném bom, đồng thời quay lại bàn đàm phán Paris.

Thắng lợi của chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” không chỉ thể hiện bản lĩnh chiến đấu kiên cường mà còn khẳng định ý chí quyết thắng của toàn dân tộc Việt Nam trước một siêu cường thế giới. Chiến thắng này góp phần to lớn vào việc kết thúc chiến tranh, tạo điều kiện cho Hiệp định Paris được ký kết vào tháng 1 năm 1973, giải phóng miền Nam và thống nhất đất nước sau này. Từ đó, sự kiện “Điện Biên Phủ trên không” đã trở thành biểu tượng sáng ngời về sức mạnh của lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và trí tuệ của quân dân Việt Nam trong lịch sử giữ nước của dân tộc.