Cá muối ủ chua là một món ăn truyền thống quen thuộc ở nhiều vùng quê Việt Nam, đặc biệt là các khu vực đồng bằng sông nước. Món này không chỉ giúp bảo quản cá khi đánh bắt được nhiều mà còn tạo ra hương vị độc đáo, hấp dẫn. Cá sau khi sơ chế sạch sẽ được ướp với muối, thính và đôi khi kết hợp thêm một số nguyên liệu như cơm nguội hay lát riềng để thúc đẩy quá trình lên men tự nhiên. Sau khi được trộn đều, hỗn hợp cá sẽ được cho vào hũ hoặc chum sành, đậy kín rồi ủ trong nhiệt độ phòng từ vài ngày đến hai tuần tuỳ theo kích thước cá và điều kiện thời tiết. Quá trình này giúp cá thấm đều gia vị, chuyển sang vị chua thanh, ngậy béo đặc trưng của thực phẩm lên men.

Quy trình làm cá muối ủ chua đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm, bởi nếu không kiểm soát tốt lượng muối hay môi trường ủ thì cá dễ bị hỏng hoặc có mùi khó chịu. Thời điểm lên men chuẩn xác nhất là khi thịt cá chuyển mềm, dậy mùi thơm nồng nhưng không gắt; màu sắc cá trở nên trong hơn và lớp da ánh nhẹ. Khi thưởng thức, cá muối ủ chua có thể ăn kèm rau sống, chuối xanh, khế chua hoặc dùng làm nguyên liệu chế biến thành nhiều món khác như cá hấp, rán, nấu canh chua,… Vị mặn mòi xen lẫn chua thanh độc đáo khiến người ăn khó quên cái cảm giác “ăn rồi lại muốn ăn nữa”.

Không chỉ là món ăn ngon miệng, cá muối ủ chua còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc với nhiều thế hệ người Việt. Trong những ngày mưa gió không thể ra đồng, cá muối ủ chua cùng cơm nóng từng là bữa cơm cứu đói cho nhiều gia đình. Hiện nay, dù cuộc sống hiện đại có nhiều thực phẩm đa dạng, món cá này vẫn giữ vị trí quan trọng trên mâm cơm, nhất là trong các dịp tụ họp, giỗ chạp, hoặc trở thành món quà đậm chất quê gửi cho người thân nơi xa. Từng hũ cá muối gói ghém tình yêu thương, sự sẻ chia giữa những con người cùng chung nhịp sống vùng quê.