Đội quân tóc dài là một lực lượng đặc biệt, đóng vai trò quan trọng trong phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc tại miền Nam Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đây là tên gọi trìu mến mà nhân dân dành cho những người phụ nữ miền Tây Nam Bộ, trực tiếp tham gia đấu tranh chính trị, biểu tình, vận động quần chúng, phản đối các chính sách đàn áp của chính quyền Sài Gòn và quân đội Mỹ. Họ bất chấp hiểm nguy, lấy sự kiên trì, mềm dẻo và lòng quả cảm để đối diện với súng đạn, trở thành lực lượng đặc thù xuất hiện khắp các địa phương miền Tây, từ Bến Tre, Trà Vinh, đến Vĩnh Long, Cần Thơ. Chính tinh thần anh dũng, đoàn kết, sáng tạo của Đội quân tóc dài đã góp phần to lớn vào việc bảo vệ cơ sở cách mạng, lan tỏa ý chí chống ngoại xâm và cổ vũ mạnh mẽ phong trào yêu nước ở miền Nam.

Hoạt động nổi bật của Đội quân tóc dài không chỉ dừng lại ở các cuộc biểu tình quy mô lớn mà còn lan rộng đến từng làng xã, chợ búa, nơi có đông người dân tụ họp. Các chị, các mẹ, với chiếc áo bà ba chân chất và mái tóc dài quen thuộc, dùng lời lẽ thuyết phục, kêu gọi đồng bào cùng đứng lên đấu tranh bất bạo động trước quân thù. Nhiều người hy sinh thân mình, bị bắt giữ, tra khảo, song tinh thần chiến đấu của họ chưa bao giờ lung lay. Từ những cuộc đấu tranh chống càn quét, gom dân, phá ấp chiến lược, đến việc bảo vệ cán bộ, truyền tải thông tin bí mật, Đội quân tóc dài luôn biết vận dụng linh hoạt vai trò giới nữ để xoay xở, vượt qua sự kiểm soát nghiêm ngặt của đối phương. Những đóng góp ấy đã làm nên một nét đẹp riêng biệt trong lịch sử cách mạng Việt Nam.

Có thể nói, Đội quân tóc dài đã để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm thức của nhiều thế hệ bằng hình ảnh những người phụ nữ kiên trung, bất khuất, đi đầu trong công cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc. Tinh thần đó không chỉ mở rộng không gian đấu tranh chính trị mà còn truyền cảm hứng về ý chí quật cường, về lòng yêu nước bất diệt, để từ đó hun đúc sức mạnh đoàn kết của toàn dân trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng quê hương. Ngày nay, câu chuyện về Đội quân tóc dài tiếp tục được nhắc đến như một minh chứng sống động cho khả năng làm chủ, sự đóng góp to lớn của người phụ nữ Việt Nam trên mọi mặt trận, là di sản quý báu hun đúc thêm niềm tự hào cho các thế hệ mai sau.