Trung ương Cục miền Nam là một tổ chức lãnh đạo trực thuộc Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, ra đời trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang bước vào giai đoạn quyết liệt. Được thành lập vào cuối năm 1951 tại xã Tân Lập, huyện Mộc Hóa (nay thuộc tỉnh Long An), Trung ương Cục miền Nam có nhiệm vụ trực tiếp chỉ đạo, lãnh đạo phong trào cách mạng ở Nam Bộ và các tỉnh miền Trung Nam phần. Sự ra đời của Trung ương Cục đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong việc củng cố và phát triển lực lượng cách mạng, nối liền sự chỉ đạo từ Trung ương Đảng tới các địa phương ở miền Nam, đồng thời đảm bảo sự lãnh đạo xuyên suốt của Đảng đối với phong trào đấu tranh vũ trang cũng như chính trị tại miền Nam.

Vai trò của Trung ương Cục miền Nam ngày càng được khẳng định rõ nét qua từng giai đoạn phát triển của cách mạng. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhất là sau năm 1954 khi Hiệp định Giơ-ne-vơ chia cắt đất nước, Trung ương Cục đã trở thành “tổng hành dinh” của toàn bộ phong trào giải phóng miền Nam. Các đồng chí lãnh đạo như Nguyễn Văn Linh, Phạm Hùng, Lê Đức Thọ… đã cùng nhau đề ra nhiều chủ trương, đường lối đúng đắn, sát hợp với hoàn cảnh thực tế, động viên tinh thần quần chúng, điều phối các mũi tấn công chính trị, quân sự và ngoại giao. Nhờ có Trung ương Cục, quan hệ giữa Đảng với nhân dân miền Nam được duy trì chặt chẽ, sức mạnh tổng hợp của toàn dân được phát huy tối đa trong cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước.

Di tích lịch sử Trung ương Cục miền Nam, nay thuộc địa bàn huyện Tân Biên, tỉnh Tây Ninh, trở thành chứng nhân lịch sử ghi dấu những năm tháng hào hùng của dân tộc Việt Nam. Nơi đây không chỉ là trung tâm lãnh đạo, chỉ huy các chiến dịch lớn như Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Chiến dịch Hồ Chí Minh 1975, mà còn là địa điểm giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ trẻ hôm nay. Lịch sử và những giá trị bất hủ của Trung ương Cục miền Nam mãi khắc sâu trong lòng dân tộc, góp phần làm nên bản anh hùng ca rực rỡ của cách mạng Việt Nam.