Trong nghệ thuật cải lương, “nốt” là những điểm nhấn quan trọng tạo nên sức hấp dẫn và sắc thái đặc biệt cho bài hát hoặc đoạn thoại. Nốt trong cải lương thường được hiểu là các âm thanh riêng biệt, giúp diễn viên thể hiện cảm xúc sâu sắc qua chất giọng, kỹ thuật ca và cách ngắt nhịp. Các nốt căn bản gồm hò xang, hò xê, hò cò, yếm, líu, hò nhứt, tạo thành nền tảng giai điệu của phần ca. Nhờ sự uyển chuyển giữa các nốt, người nghệ sĩ có thể truyền tải tâm trạng, nỗi niềm nhân vật và sự phong phú của cảnh huống trên sân khấu. Đặc biệt, những nốt lên cao hay xuống trầm thường được sử dụng để nhấn mạnh ý nghĩa nội dung, làm nổi bật cảm xúc hoặc cao trào của màn trình diễn.

Cải lương không chỉ sử dụng nốt trong phần ca mà còn kết hợp hài hòa với nhạc cụ như đàn kìm, đàn tranh, đàn cò và sáo để cấu thành hệ thống âm nhạc đặc trưng. Khi nghệ sĩ lựa chọn các nốt và chuyển đổi giữa các cung bậc, sẽ tạo nên sự biến hóa về nhịp điệu, lúc chậm rãi lúc sôi động, tùy thuộc vào tình huống truyện hoặc trạng thái tâm hồn nhân vật. Mỗi loại nốt, dù là ổn định hay biến hóa, đều có vai trò cụ thể: có nốt làm nền, có nốt dẫn dắt hoặc tạo điểm kết tụ trong từng câu vọng cổ. Việc luyện tập kỹ năng điều khiển nốt cũng rất quan trọng, giúp nghệ sĩ kiểm soát hơi thở, phát âm rõ ràng và truyền tải tiếng lòng bằng nghệ thuật ca từ.

Không chỉ là kỹ thuật âm nhạc, các nốt trong cải lương còn tượng trưng cho nét văn hóa vùng miền, gắn liền với tinh thần dân tộc và chiều sâu tâm hồn Việt Nam. Qua biến hóa các nốt và cách xử lý giai điệu, nghệ sĩ cải lương vừa lưu giữ truyền thống vừa làm mới phong cách trình diễn, đưa khán giả đến gần hơn với cảm thức của từng nhân vật. Sự linh hoạt khi sử dụng các nốt giúp cải lương ngày càng phát triển, sáng tạo và vẫn giữ được nét đặc sắc riêng biệt. Mỗi nốt vang lên không chỉ là âm thanh mà còn là lời kể chuyện, là cảm xúc chạm đến trái tim người nghe, làm nên giá trị lâu dài của bộ môn nghệ thuật này.