Bà Huyện Thanh Quan, tên thật là Nguyễn Thị Hinh, sinh vào khoảng cuối thế kỷ XVIII tại làng Nghi Tàm, huyện Vĩnh Thuận, nay thuộc quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội. Bà xuất thân trong một gia đình trí thức, có truyền thống nho học lâu đời. Cha của bà là Nguyễn Lý, từng làm đến chức tri huyện Thanh Quan dưới triều Lê, điều này đã ảnh hưởng không nhỏ tới biệt hiệu "Bà Huyện Thanh Quan" mà nhân dân và hậu thế vẫn quen gọi. Trong thời đại phong kiến, việc nữ giới nổi bật về văn chương như bà rất hiếm hoi, bởi vậy tài năng và phong thái của bà càng trở nên đáng trân trọng hơn. Cuộc sống của bà gắn liền với những biến động lớn của đất nước trong thời kỳ cuối Lê đầu Nguyễn.

Bản thân bà Huyện Thanh Quan là một người phụ nữ tài sắc vẹn toàn, nổi bật với phong cách sống thanh cao, cốt cách tao nhã và khí tiết kiên cường. Sau khi trưởng thành, bà kết hôn với ông Lễ Bộ Lang, giữ chức tri huyện ở Thanh Quan, do đó bà mới được gọi là “Bà huyện Thanh Quan”. Dù sống trong xã hội phân biệt giới tính khá khắt khe, bà vẫn không ngừng sáng tác, để lại nhiều tác phẩm xuất sắc cho kho tàng văn học trung đại Việt Nam. Những bài thơ của bà phản ánh tâm trạng hoài cổ, nuối tiếc dĩ vãng, đồng thời thể hiện nỗi lòng trước thực tại đầy biến đổi, qua đó gửi gắm tâm sự sâu kín của người phụ nữ tài hoa trong xã hội xưa.

Những đóng góp của Bà Huyện Thanh Quan cho nền văn học Việt Nam được đánh giá rất cao. Không nhiều sáng tác của bà còn lưu truyền, nhưng các tác phẩm như Qua Đèo Ngang, Chiều Hôm Nhớ Nhà, Thăng Long Thành Hoài Cổ,… đều được xem là kiệt tác của thơ Nôm Đường luật. Thơ của bà mang chất thanh thoát, trang nhã, thấm đượm nỗi buồn thời cuộc và tâm tư kín đáo của một người phụ nữ thông tuệ nhưng phải sống trong cảnh chia ly, mất mát. Với phong cách thơ sâu lắng, hình tượng đặc sắc cùng những cảm xúc chân thành, Bà Huyện Thanh Quan đã góp phần làm rạng danh nền thi ca dân tộc, được nhiều thế hệ sau kính trọng và ngưỡng mộ.