Mâm cơm cúng tất niên miền Bắc là một trong những nét đẹp truyền thống của người Việt, thể hiện lòng thành kính và tưởng nhớ tổ tiên vào dịp cuối năm. Thông thường, các gia đình sẽ chuẩn bị mâm cơm đầy đủ các món ăn đặc trưng, mang ý nghĩa sum vầy, ấm áp để dâng lên ông bà tổ tiên sau một năm lao động vất vả. Những món ăn trên mâm cơm tất niên miền Bắc không chỉ đơn thuần là ẩm thực mà còn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa, thể hiện sự biết ơn đối với các bậc tiền nhân đã phù hộ cho con cháu bình an, hạnh phúc. Gia chủ thường dốc hết tâm huyết vào mỗi món ăn để thể hiện cái tâm và sự kính trọng của mình trong những ngày cuối năm.

Các món ăn trong mâm cơm cúng tất niên miền Bắc thường gồm gà luộc — tượng trưng cho sự khởi đầu mới đầy may mắn, bóng bì, giò lụa, nem rán, canh măng mọc hoặc canh bóng, xôi gấc, thịt đông và nem chua. Bên cạnh đó, không thể thiếu món nem rán vàng ruộm, thơm ngon; xôi gấc đỏ tượng trưng cho sự may mắn; hay dưa hành giúp cân bằng vị giác những ngày tết nhiều thịt cá. Tùy từng gia đình, có thể thêm một số món đặc trưng như cá kho riềng, chè kho... Dù phong phú về món ăn, nhưng tinh thần chung vẫn là cầu mong bình an, sum họp và no đủ cho cả gia đình.

Trước khi cúng, mọi công việc đều được chuẩn bị kỹ lưỡng, từ việc chọn nguyên liệu tươi ngon đến bày biện bàn thờ với những lễ vật trang nghiêm. Khi mâm cơm đã bày biện xong, cả gia đình cùng thắp hương, kính cẩn mời ông bà tổ tiên về sum họp, chứng giám cho những thành quả của một năm qua và cầu xin cho năm mới an lành, thuận lợi hơn. Sau khi hoàn thành nghi lễ, cả nhà sum vầy dùng bữa, chia sẻ niềm vui, những câu chuyện ý nghĩa. Mâm cơm cúng tất niên vì thế vừa gìn giữ sự kết nối thiêng liêng giữa các thế hệ, vừa là dịp để vun đắp tình cảm gia đình bền chặt hơn.