Hồ Xuân Hương, nữ sĩ nổi bật trong văn học Việt Nam cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX, được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm”. Thơ của Xuân Hương độc đáo ở tiếng nói mạnh mẽ, quyết liệt về thân phận phụ nữ và những khát vọng tự do cháy bỏng của họ. Trong một xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ, bà không chịu khuất phục dưới định kiến mà bằng chữ nghĩa sắc bén, đùa cợt, tài tình, Xuân Hương thể hiện khát khao sống, yêu thương và sự bất bình trước bất công. Điều này hiện rõ trong những bài thơ như “Bánh trôi nước”, “Tự tình”, với hình ảnh người phụ nữ dù chìm nổi, đau khổ vẫn giữ được phẩm chất trắng trong cùng ý chí kiên định, vượt lên số phận.

Thơ Hồ Xuân Hương có điểm đặc sắc là sự kết hợp giữa nghệ thuật dân gian và tính bác học, tài ứng dụng lối chơi chữ, nói lái, tục ngữ, ca dao rất tự nhiên nhưng vô cùng ý vị. Những đề tài đời thường như cảnh vật, đồ vật hay sinh hoạt hằng ngày được bà lựa chọn, gửi gắm nhiều tầng nghĩa sâu xa, đôi khi thâm thuý, hài hước mà cũng rất chan chứa nỗi niềm. Dưới ngòi bút Xuân Hương, hình ảnh chiếc bánh trôi, cái quạt, hay đèo Ba Dội… đều trở nên sinh động, vừa hóm hỉnh lại vừa gợi mở về những thân phận lênh đênh, khao khát được thấu hiểu, đồng cảm.

Không chỉ dừng lại ở việc cảm thông, chia sẻ với nỗi niềm phụ nữ, Hồ Xuân Hương còn trực diện phản kháng các lễ giáo, quan điểm khắc nghiệt của thời đại áp đặt lên con người, đặc biệt là phụ nữ. Giọng thơ đôi lúc trào phúng, cay đắng, đôi lúc lại nổi loạn, nghịch ngợm, điển hình qua hình tượng nhân vật trữ tình giàu cá tính. Tác phẩm của bà là bản lĩnh sống mãnh liệt, đầy thách thức, thể hiện tinh thần phản kháng đầy nhân văn. Nhờ vậy, thơ Hồ Xuân Hương đã để lại dấu ấn riêng độc nhất trong dòng chảy văn chương Việt Nam, khiến người đọc muôn đời nhớ tới một tiếng nói nữ quyền táo bạo và sâu sắc.