Nguyễn Du, tên tự là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên, sinh năm 1765 tại làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, là một trong những đại thi hào vĩ đại nhất của nền văn học Việt Nam. Ông xuất thân từ một gia đình quý tộc có truyền thống nho học và làm quan lâu đời. Cha ông là Nguyễn Nghiễm – một vị đại thần dưới triều Lê – Trịnh, còn mẹ là bà Trần Thị Tần, xuất thân trâm anh khuê các. Tuổi thơ của Nguyễn Du gắn liền với những biến động thời thế, khi chế độ phong kiến nhà Lê sụp đổ và đất nước rơi vào cảnh nội chiến. Chính những biến động ấy đã sớm đặt dấu ấn lên tâm hồn nhạy cảm, giàu lòng nhân ái và những suy tư sâu sắc về cuộc đời, con người của ông.

Khi trưởng thành, Nguyễn Du đã kinh qua nhiều sóng gió của xã hội đương thời. Ông từng sống ẩn dật, nghèo khó, từng lang bạt nhiều nơi, rồi lại bị cuốn vào hoạn lộ khi triều Nguyễn lên ngôi. Trong quãng đời làm quan, ông giữ chức nhỏ nhưng luôn giữ gìn thanh liêm, chính trực, không bị quyền lực chi phối. Dẫu công danh trắc trở, Nguyễn Du vẫn nuôi dưỡng lý tưởng cao đẹp và khát vọng đóng góp cho xã hội. Nỗi đau chung của dân tộc, sự cảm thương vô bờ đối với lớp người nhỏ bé, yếu thế trong xã hội, đặc biệt là người phụ nữ đều được ông gửi gắm chân thành trong tác phẩm văn học nổi tiếng nhất “Truyện Kiều”, đưa tên tuổi ông trở thành đỉnh cao của văn chương dân tộc.

Cuộc đời Nguyễn Du là mẫu mực tiêu biểu của người trí thức tài hoa thời loạn lạc, mang trong mình nỗi niềm ưu quốc, ái dân và nhân cách lớn. Sau khi từ trần năm 1820, Nguyễn Du để lại cho hậu thế những di sản tinh thần vô giá qua các tập thơ chữ Hán như Thanh Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm, Bắc hành tạp lục và kiệt tác Truyện Kiều, lắng đọng tấm lòng nhân hậu và nỗi day dứt về thân phận con người. Giá trị của những tác phẩm ấy đã vượt thời gian, ghi dấu ấn sâu sắc trong tình cảm và trí tuệ của biết bao thế hệ bạn đọc, minh chứng cho tài năng, nhân cách và tầm vóc vĩ đại của Nguyễn Du trong lịch sử văn học và tư tưởng Việt Nam.