Ngày xưa ở một làng quê nghèo, có hai mẹ con sống nương tựa nhau, người mẹ là góa phụ tuổi già yếu, người con trai chăm chỉ hiếu thảo. Dù vất vả ngày đêm làm lụng, nhưng cuộc sống của họ vẫn thiếu thốn, chỉ có chút cơm lạc rau mắm qua ngày. Một mùa mưa lũ tràn về, thóc lúa trong nhà đều bị cuốn trôi sạch, hai mẹ con phải ăn rau rừng cầm cự. Thương mẹ bệnh nặng, người con chiếm hết phần nửa bát cơm cho mẹ, còn mình chịu đói. Biết là có đói khát, người mẹ ôm con, khóc dặn: “Mẹ già rồi, con còn trẻ, sau này cố sống tốt, giúp đỡ người nghèo khổ”. Nói rồi, người mẹ qua đời, chàng trai thương tiếc, đem mẹ đi chôn sau vườn.

Sau khi lo tang mẹ, chàng trai ở lại căn nhà, ngày ngày thắp hương, chăm sóc phần mộ. Mảnh đất nơi chàng chôn mẹ, một hôm mọc lên một cây nhỏ lạ thường, lá to dày. Chẳng bao lâu, cây lớn nhanh hơn các cây khác, rồi ra những quả to tròn, vỏ gai xù xì, bên trong vàng thơm, ăn vào dẻo ngọt, không đâu có được. Chàng trai đem quả mít dâng vào đình làng, rồi chia bớt cho bà con quanh vùng. Ai ăn mít cũng khen ngon, nhưng khi hỏi nguồn gốc thì chàng trai chỉ lặng im, giữ kín câu chuyện về mẹ mình. Từ đó, cây mít trở thành đặc sản của làng, người dân tin rằng đó là món quà mà chàng trai hiếu thảo nhận được nhờ tấm lòng chân thật, biết ơn công dưỡng dục của mẹ.

Cứ thế qua các thế hệ, cây mít ngày càng phổ biến ở khắp mọi vùng quê Việt Nam. Người ta kể rằng, mít có nhiều múi vàng thơm, bởi tượng trưng cho tình cảm sum vầy, lòng hiếu thảo và nghĩa cử sẻ chia. Gai bên ngoài như những thử thách, gian truân trong cuộc đời, nhưng bên trong lại ẩn chứa vị ngọt mềm, giống như tình mẫu tử và tình người. Sự tích cây mít truyền đến tận ngày nay, nhắc nhở con cháu luôn giữ trọn đạo hiếu, sống biết ơn, yêu thương cha mẹ và sẵn lòng giúp đỡ những người xung quanh. Nhờ thế mà cây mít không chỉ là loài cây đơn thuần mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc trong văn hóa dân gian Việt Nam.