Năm 1945 là một mốc son lịch sử đối với Việt Nam cũng như thế giới. Đối với Việt Nam, ngày 2 tháng 9 năm 1945 đã đánh dấu sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, chấm dứt ách thống trị lâu dài của thực dân Pháp và phát xít Nhật trên đất nước ta. Sự kiện này là kết quả của quá trình đấu tranh gian khổ qua nhiều năm của toàn thể dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời mở ra một kỷ nguyên mới của độc lập, tự do và chủ quyền cho nhân dân Việt Nam.

Năm 1945 cũng có ý nghĩa quốc tế rất lớn khi cuộc Chiến tranh Thế giới thứ hai kết thúc. Sau nhiều năm xung đột khốc liệt trên toàn cầu, ngày 8 tháng 5 chứng kiến sự đầu hàng của phát xít Đức ở châu Âu, còn ngày 2 tháng 9 đánh dấu việc phát xít Nhật chính thức đầu hàng sau khi Mỹ thả hai quả bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki. Sự kiện này kết thúc cuộc chiến tranh quy mô lớn nhất lịch sử loài người, dẫn đến sự thay đổi toàn diện trên bàn cờ chính trị thế giới. Các quốc gia thuộc địa ở châu Á và châu Phi bắt đầu phong trào đấu tranh giành độc lập, trong đó Việt Nam là một điển hình nổi bật.

Đối với Việt Nam, những biến động của năm 1945 không chỉ mang ý nghĩa chấm dứt xiềng xích nô lệ mà còn tạo đà cho công cuộc xây dựng đất nước về sau. Sau khi giành được độc lập, Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đối mặt với không ít khó khăn: nạn đói hoành hành, chính quyền còn non trẻ, nguy cơ xâm lược từ bên ngoài. Tuy vậy, sự đoàn kết của toàn dân và tinh thần yêu nước mãnh liệt đã giúp Việt Nam vượt qua các thử thách ban đầu để tiếp tục bảo vệ độc lập và tiến hành các bước đi đặt nền móng cho tương lai. Năm 1945, vì thế, vừa là kết thúc một giai đoạn lịch sử đau thương, vừa là khởi đầu cho một chặng đường mới đầy kỳ vọng.